استفاده از تنبيه، راه طبيعي والدين براي حفظ اقتدار خود
اين طبيعي است كه به عنوان پدر و مادر زماني كه كودكانتان بد رفتاري مي كنند يا قوانين را مي شكنند، احساس كنيد كه اقتدارتان از بين مي رود. اگر شما نيز مانند اغلب پدر و مادر ها باشيد، تا كنون هر كاري را امتحان كرده ايد: استفاده از ماشين را ممنوع مي كنند، بازي ويدئويي را در كمد قفل كنيد و جشن نوروز يا تولد را كنسل كنيد.
همچنين حتما ديده ايد كه اين چيز ها جواب نمي دهد.
خيلي وسوسه انگيز است زماني كه كودكتان قانوني را شكسته، او را تنبيه سختي كنيد. شما اين كار را مي كنيد كه اين پيام را برسانيد: «من پدر/مادرت هستم. تو بايد به حرفم گوش بدهي.» متاسفانه تنبيه ها نه راه موثري براي تغيير رفتار هستند، نه روش سازنده اي براي اعلام اقتدار پدر و مادرانه تان.
«موثر ترين راه براي تغيير رفتار يك كودك و اعلام اقتدار، از طريق پيامدي شفاف و محكم است كه با همان رفتار پيوند خورده باشد.»
براي مطالعه بيشتر:
ده روش براي تربيت كودكان بدون تنبيه
نكات تربيتي براي والدين نوجوانان
فرزند پروري مقتدرانه
پدر و مادر هايي كه روش مقتدرانه دارند، قوانين مشخصي وضع مي كنند و انتظار واقع بينانه اي براي پيروي از اين قوانين دارند. اين كه به طور تصادفي براي هر سرپيچي اي تنبيه هاي سختي درنظر مي گيرند، به اين معنا نيست كه آنها مانند ديكتاتورها رفتارميكنند! برعكس، هدف پدر و مادر هاي مقتدر آموزش و تربيت فرزندشان به سمت رفتار بهتر است. آنها مي دانند تاثير گذار ترين راه براي تغيير رفتار فرزند و اعلام اقتدار، از طريق پيامد هايي شفاف و محكم است كه با همان رفتار پيوند خورده است.
واقعيت اين است كه به دو ليل اصلي نمي توانيد فرزندتان را به منظور رفتار بهتر تنبيه كنيد: انگيزه اي براي بهتر شدن در فرزندتان وجود نخواهد داشت؛ و ياد نخواهند گرفت كه چگونه متفاوت رفتار كنند. (به اين دليل است كه حس مي شود چيزي تغيير نمي كند، فارغ از اينكه كه چه مجازاتي انجام مي دهيد). در مقابل، عواقب موثر نيازمند اين است كه فرزندتان آنچه لازم است را ياد بگيرد، آنها نياز دارند رفتارشان را بهتر كنند.
سه ويژگي پيامد هاي موثر
منحصر به تكليف: به اين معني كه فرزندتان نياز دارد كاري كه به مسئله ي اصلي مربوط مي شود را انجام دهد يا تمرين كند. اين رفتاري قابل لمس است، همچون ساعتي كه بايد در خانه باشند و يا حرف بد نزنند. در غير اين صورت، فرزندتان فقط تنبيه مي شود مانند كسي كه در زندان است- او اين مدت زمان را تا وقتي كه مورد بخشش قرار بگيرد منتظر مي ماند، به جاي اينكه در اين مدت مشغول نوعي رفتار شود كه شما مي خواهيد ببينيد.
منحصر به زمان: به اين معني است كه فرزندتان مدت زمان خاصي دارد تا درآن، اين وظايف را به پايان برساند. مدت زمان بايد به اندازه ي كافي طولاني باشد كه فرزندتان مجبور شود تلاش كند، اما نه آنقدر طولاني كه رغبتش را از دست بدهد يا خسته شود. براي مثال، حرف بد نزدن به مدت يك هفته آنقدر طولاني هست كه مجبور شوند روي آن كار كنند اما آنقدر طولاني نيست كه غير ممكن باشد. و اگر جايزه اش براي هفته اي موفق، استفاده ي دوباره از بازي هاي ويديئويي اش باشد، شما با قرار دادن «يك امتياز» كه او دوست دارد توجهش را جلب كرده ايد.
اين كه فقط امتيازاتش را براي مدت زماني مبهم يا طولاني حذف كنيد، موثر نيست. اگر چيزي را براي شش ماه منع كنيد، شبيه يك امر هميشگي در زندگي كودكتان مي شود؛ احساس خواهد كرد همه چيز بيهوده است. به علاوه، به عنوان پدر و مادر، اين بسيار سخت است كه به پيامدي خاص پايبند باشيد. اراده تان را ازدست مي دهيد، حواستان پرت مي شود يا به راحتي فراموش مي كنيد.
مرتبط با رفتار اصلي: به اين معني كه پيامد بايد مرتبط با رفتاري باشد كه مي خواهيد ببينيد كه فرزندتان تغيير دهد يا بهترش كند. براي مثال، اگر زماني كه بايد در خانه باشند را نقض كنند، بايد به مدت ۷ روز متوالي در زمان زود تري در خانه حاضر باشند قبل از اينكه شما مدت زمانش را افزايش دهيد.
خطر استفاده از رويدادي خاص به عنوان پيامد
لغو جشن تعطيلات مهم يا مهماني، تا به فرزندتان درس دهيد منجر به رفتار مناسب نمي شود. پيامد هاي موثر، كودك را ملزم مي كند براي به دست آوردن مزايا، بهبود و پيشرفت را در رفتارش نشان دهد. زماني كه رويداد خاصي بگذرد، هيچ راهي براي كودكتان وجود ندارد كه به آن برگر دد.
اگر پيامدي را به روز ويژه ي خاص يا جشني، همچون نوروز، جشن فارغ التحصيلي، يا جشن تولد گره مي زنيد، از شما مي خواهيم كه تجديد نظر كنيد. اين لحظات خاص در زندگي فرزندتان دوباره بدست نمي آيند. آنها هرگز تولد ۱۶ سالگي يا جشن فارغ التحصيلي ديگري نخواهند داشت. به علاوه فرزندتان تنها كسي نيست كه اين رويداد ها را از دست مي دهد؛ اين ها رويداد هاي ويژه اي هستند كه خودتان هم مي خواهيد از آن لذت ببريد.
اما من قبلا او را تنبيه كرده ام، چگونه مي توانم آن را بدون از دست دادن اقتدارم تغيير دهم
اكنون، اما اگر قبلا تصميم گرفته ايد كه نوروز را لغو كنيد يا اگر قبلا پسرتان را از استفاده از ماشين تا سال ديگر منع كرده ايد چه؟ چگونه مي توانيد بدون از دست دادن اقتدارتان تغيير موضع دهيد؟
در نظر داشته باشيد، اقتدارتان به عنوان پدر و مادر در چسبيدن به تفكري غلط ريشه ندارد. اقتدارتان به عنوان پدر و مادر سرمايه گذاري اي بلند مدت است، شما با آرام، شفاف و استوار ماندن اقتدار خود را مي سازيد و حفظ مي كنيد. اگر مي خواهيد منصرف شويد و پيامدي را تغيير دهيد، اين روش ها را امتحان كنيد:
مي دانم به تو گفته بودم كه بخاطررفتارت تا ۶ ماه نمي تواني از ماشين استفاده كني. اين كاري است كه مي خواهم بجاي آن انجام دهم. مي خواهم اجازه دهم كه از ماشين استفاده كني، اگر تا ۷ روز پياپي در زمان مقرر خانه باشي، آخر هفته ها ۳ ساعت ماشين را به تو خواهم داد. زماني كه نشان دهي به اندازه ي كافي قابل اعتماد هستي كه سر همان ۳ ساعت ماشين را برگرداني، بعد از آن مي توانيم در مورد تمديد زمانش صحبت كنيم.
در اين مثال، والد از هر سه بخش پيامد موثر استفاده كرده اند: به رفتار اصلي مرتبط است (عدم رعايت زمان حضور در خانه)، و همينطور وظيفه و زمان خاص دارد. توجه به اين مهم است كه پدر و مادر مقتدر درمورد خواسته ها و پيامد ها مشاجره يا جر و بحث نمي كند.
ايجاد اهداف كوتاه مدت در جهت تغيير رفتار بلند مدت
براي مثال بگوييد، فررزندم درگير رفتار هاي پرخطر شده است، مانند رانندگي در حال مستي يا مصرف مواد مخدر. نه تنها اين بايد حل شود، بلكه لازم است براي طولاني مدت دسترسي اش به ماشين محدود شود.
تا زماني كه نبينم به طور مداوم از قوانين خانه به مدت ۶ ماه پيروي مي كني، حق رانندگي به تو نمي دهم. يعني هيچ مخدر يا نوشيدني الكلي مصرف نمي كني و طبق ساعت مقرر به خانه مي آيي. پس از ۶ ماه موفقيت آميز، راجع به اينكه چه كاري بايد انجام دهي تا بتواني دوباره رانندگي كني صحبت خواهيم كرد.
اما در اين مدت زمان طولاني، مي توانيد اهداف وظيفه محور كوتاه مدت ايجاد كنيد (به گام هاي كوتاه در مسير درست فكر كنيد) بنابر اين فرزندتان شانس پايداري براي نشان دادن بهبود خواهد داشت.
اما او متوجه نمي شود
اگر به نظر نرسيد كه فرزندتان متوجه پيام شده باشد چه؟ نياز نيست براي اينكه آنها پيامد را جدي بگيرند، خشونت آميز باشد؟ نه!
به خاطر داشته باشيد، اين براي تنبيه فرزندتان نيست. اين براي تشويق رفتار بهتر است. پيامد هاي «خشونت آميز»مشخصا موثر نيستند اما تكاليف و پيامد هاي زمانبندي شده موثر هستند. به علاوه تنبيه سخت به منظور متوجه كردن فرزند معمولا منجر به كشمكش قدرت، دلخوري و سردرد هاي بيشتر مي شود، قطعا منجر به نتايجي كه شما به دنبالش هستيد نمي شود.
هدفتان اين است كه فرزندي پرورش دهيد كه بتواند از پس محدوديت ها برآيد، مسئوليت پذير باشد و رفتار هاي درخور سن خود نشان دهد. شما مي خواهيد به فرزندتان كمك كنيد تا مهارت هاي لازم را ياد بگيرد تا بزرگسالي موفق شود. استفاده از اقتدار پدر و مادريتان و ايجاد پيامد هايي موثر كمك خواهد كرد تا آنها به آنجا برسند.