ارتباطات خوب پايه و اساس هر رابطه موفق است چه رابطه شخصي باشد چه
رابطه حرفهاي. بايد بدانيم كه ارتباطات غير كلامي، حالات چهره، ژستها،
ارتباط چشمي، وضعيت بدن و تُن صدا بيشترين تأثير را دارند. توانايي براي
درك و استفاده از ارتباط غير كلامي يا زبان بدن ابزار قدرتمندي است كه
ميتواند به برقراري ارتباط شما با ديگران كمك كند، منظور واقعي شما را
منتقل كند و روابط بهتري بسازد.
زبان بدن و ارتباط غير گفتاري چيست؟
هنگاميكه
با ديگران تعامل ميكنيم نشانه هايي كه ما ايجاد ميكنيم، طرز نشستن ما،
سريع يا بلند حرف زدن ما، نزديك ايستادن، مقدار ايجاد ارتباط چشم در چشم
پيام هاي قوي ميفرستند. اين پيامها هنگاميكه حتي شما صحبت را متوقف
ميكنيد متوقف نميشوند. حتي زمانيكه شما ساكت هستيد شما هنوز به صور غير
گفتاري ارتباط برقرار مي كنيد.
اغلب اوقات چيزي كه از دهان ما خارج
مي شود و ارتباطي كه بوسيله زبان بدن ايجاد مي كنيم دو چيز كاملا متفاوت
هستند. هنگامي كه با اين سيگنال هاي در هم مواجه ميشويم مخاطب مجبور به
انتخاب است كه گفتار شما را باور كند يا پيام غير گفتاري شما را و در اغلب
موارد انها غير گفتاري را برميگزينند چون ان زبان طبيعي و ناخود اگاه ماست
كه احساسات ما و نيت مان را در هر موقعيتي نشان مي دهد.
براي بهبود مهارت هاي اجتماعي خود بيشتر بخوانيد:
شش كليد براي مهارت هاي اجتماعي
چرا ارتباط غير كلامي مهم است
نحوه
گوش دادن، نگاه كردن، حركت كردن و واكنش نشان دادن به افراد ديگر نشان
ميدهد كه آيا شما به آنها اهميت ميدهيد يا خير، آيا راستگو هستيد يا خير
و چگونه به آنها گوش ميدهيد. تطابق علامتهاي غير كلامي با واژههايي كه
استفاده ميكنيد منجر به افزايش اعتماد، شفافيت و تفاهم ميشود. عدم وجود
اين تطابق منجر به ايجاد تنش، بي اعتمادي و سردگمي ميشود.
اگر
ميخواهيد مخاطب بهتري باشيد و ارتباطات بيشتري داشته باشيد، بايد نه تنها
نسبت به زبان بدن و نشانههاي غير كلامي ديگران بلكه همچنين به زبان بدن و
نشانههاي غير كلامي خود حساس باشيد.
نشانههاي غير كلامي در برقراري ارتباط ميتوانند پنج نقش كليدي داشته باشند:
تكرار: آنها ميتوانند پيام كلامي شخص را تكرار كنند.
تناقض: آنها ميتوانند مخالفت با پيامي كه شخص سعي در انتقال آن دارد را نشان دهند.
جايگزيني:
آنها ميتوانند جايگزيني براي پيامهاي كلامي باشند. براي مثال، چشمان يك
نفر ميتوانند اغلب پيام واضحتري از واژگان منتقل كنند.
مكمل:
آنها ممكن است مكمل پيام كلامي باشند. اگر رئيسي بخواهد يك نفر را تشويق
كند علاوه بر تشويق ميتواند تأثير پيام را افزايش دهد.
تأكيد: آنها ممكن است مؤكد پيام كلامي باشند. براي مثال، ضربه زدن به ميز ميتواند مؤكد يك پيام باشد.
انواع ارتباطات غير كلامي و زبان بدن
ارتباطات غير كلامي انواع مختلفي دارند. علامتها و نشانههاي غير كلامي زير علاقه و سرمايه گذاري شما در ديگران را منتقل ميكنند.
حالات چهره
چهره
انسان بسيار رساست و ميتواند احساسات بيشماري را بدون گفتن يك واژه نشان
دهد، و بر خلاف برخي اشكال ارتباطات غير كلامي، حالات چهره فراگير هستند.
حالات چهره براي خوشحالي، غمگيني، عصبانيت، تعجب، ترس و نفرت در سرتاسر
فرهنگها يكسان هستند.
حركات و وضعيت بدن
در نظر بگيريد كه
ادراك شما از مردم چگونه تحت تأثير نحوه نشستن، راه رفتن، ايستادن يا نگه
داشتن سر آنهاست. نحوه حركت شما اطلاعات زيادي را به دنيا منتقل ميكند.
اين نوع ارتباط غير كلامي شامل وضعيت بدن، تكيه گاه، طرز ايستادن و حركات
ظريف است.
ژست
ژستها اساس زندگي روزمره ما را تشكيل ميدهند.
ما دست تكان ميدهيم، اشاره ميكنيم، با اشاره صدا ميزنيم و از دستهاي
خود هنگام استدلال كردن يا حرف زدن متحرك استفاده ميكنيم – ما اغلب با
ژستها خود را بدون تفكر نشان ميدهيم. ولي، معناي ژست ميتواند در
فرهنگها و مناطق مختلف متفاوت باشد پس، بايد مراقبت باشيم دچار تفسير
اشتباه نشويم.
ارتباط چشمي
چون حس بينايي در اكثر افراد غالب
است، ارتباط چشمي مخصوصاً نوع مهمي از ارتباط غير كلامي است. نحوه نگاه
كردن شما به يك نفر ميتواند چيزهاي زيادي را منتقل كند از جمله علاقه،
عواطف، خصومت يا جاذبه. ارتباط چشمي همچنين در حفظ جريان گفتگو و براي
استدلال از واكنش افراد ديگر مهم است.

لامسه
ما
ارتباطات زيادي از طريق لامسه داريم. درباره پيامهايي كه به طريق زير
منتقل ميشوند فكر كنيد: دست دادن بيحال، زدن به شانه، بغل كردن گرم و
صميمي، زدن به پشت براي اطمينان دادن، نوازش كردن سر يا محكم گرفتن بازو.
فضا
آيا
تا كنون هنگام گفتگو به خاطر اينكه شخص ديگر زياد نزديك شما بوده است
احساس ناراحتي كردهايد؟ اگرچه نياز به فضا در فرهنگها، وضعيتها و نزديكي
مختلف روابط متفاوت است ولي، ما همه به فضاي فيزيكي نياز داريم. شما
ميتوانيد از فضاي فيزيكي براي انتقال پيامهاي غير كلامي مختلف استفاده
كنيد از جمله علامتهاي صميميت و محبت، تجاوز يا تسلط.
صدا
تنها
آنچه ميگوييد مهم نيست، چگونه گفتن هم اهميت دارد. هنگامي كه حرف
ميزنيم، افراد ديگر صداي ما را به اضافه گوش دادن به واژههاي ما
ميخوانند. چيزهايي كه به آنها توجه ميشود عبارتند از زمان بندي و سرعت،
بلندي صدا، تُن و عطف و صداهايي كه ادراك را منتقل ميكنند مانند اه و
آهان. در نظر بگيريد كه تُن صداي يك نفر براي مثال چگونه ميتواند طعنه،
عصبانيت، محبت يا اطمينان را نشان دهد.
ارتباطات غير كلامي را نميتوان وانمود كرد
شما
ممكن است بدانيد چگونه بنشينيد، انگشتان خود را به حالت مخروطي دربياوريد
يا دست دهيد تا مطمئن به نظر برسيد يا ادعاي تسلط كنيد. ولي، واقعيت آن است
كه چنين حقههايي احتمالاً مؤثر نخواهند بود چون، شما نميتوانيد همه
علامتهايي كه درباره تفكرات و احساست واقعي خود ارسال ميكنيد را كنترل
كنيد. و هرچه بيشتر تلاش كنيد، علامتهاي غير طبيعيتري ارسال خواهيد كرد.
ارتباط غير كلامي چگونه ميتواند نادرست عمل كند
آنچه
كه از طريق زبان بدن و علامتهاي غير كلامي منتقل ميكنيد تصوير شما در
ذهن ديگران، دوست داشتن و احترام گذاشتن آنها به شما و اعتماد يا عدم
اعتماد آنها به شما را تحت تأثير قرار ميدهد.
متأسفانه، افراد
زيادي پيامهاي غير كلامي گيج كننده يا منفي بدون آگاهي ارسال ميكنند.
هنگامي كه اين اتفاق ميافتد، ارتباط و اعتماد هر دو صدمه ميبينند.
ارتباط غير كلامي و زبان بدن در روابط
فرهاد،
سارا و عليرضا همگي كساني هستند كه هنگام برقراري ارتباط غير كلامي چيزي
ميگويند كه نتايج فاجعه باري براي روابط آنها در پي دارد:
فرهاد
بر
اين باور است كه ارتباط عالي با همكاران خود دارد ولي، اگر از آنها
بپرسيد، خواهند گفت كه فرهاد ترسناك است. فرهاد به جاي نگاه كردن به شما،
به نظر ميرسد ميخواهد شما را با چشمانش قورت دهد. و اگر دست شما را
بگيرد، ناگهاني اين كار را ميكند و به شدت دست شما را فشار ميدهد. فرهاد
آدم دلسوزي است كه در خفا آرزو دارد دوستان بيشتري داشت ولي، تداخل غير
كلامي مردم را از او دور نگه ميدارد و توانايي براي پيشرفت در كار او را
محدود ميكند.
سارا
سارا جذاب است و مشكلي با ملاقات با
مردهاي مناسب ندارد ولي، براي حفظ روابط براي بيشتر از چند ماه مشكل دارد.
سارا بامزه و جالب است ولي، حتي با لبخند ثابت نيز تنش ايجاد ميكند.
شانهها و ابروهاي او به طرز قابل توجهي بالا كشيده شدهاند، صداي تيزي
دارد و بدن او سفت است. افراد زيادي كه در اطراف سارا قرار دارند احساس
ناراحتي ميكنند. سارا كار زيادي براي از بين بردن ناراحتي كه در ديگران
ايجاد ميكند در پيش دارد.
عليرضا
عليرضا وقتي با محبوبه
ملاقات كرد فكر كرد نيمه گمشده خود را پيدا كرده است ولي، محبوبه در اين
باره مطمئن نبود. عليرضا خوش قيافه است، به سختي كار ميكند و ارتباط كلامي
خوبي دارد ولي، به نظر ميرسيد به افكار خود بيشتر از افكار محبوبه اهميت
ميدهد. هنگامي كه محبوبه چيزي براي گفتن داشت، عليرضا هميشه قبل از آنكه
چيزي بگويد آماده رد كردن خواسته او بود. اين باعث شد محبوبه احساس طرد شدن
كند و طولي نكشيد كه با مردهاي ديگري ملاقات كرد. عليرضا سر كار نيز با
همين مشكل مواجه است. عدم توانايي او براي گوش دادن به ديگران باعث ميشود
بين ديگران منفور باشد.
اين افراد باهوش و خوش نيت در تلاش براي
برقراري ارتباط با ديگران با تضاد روبرو هستند. مسئله آن است كه آنها از
پيامهاي غير كلامي كه منتقل ميكنند آگاه نيستند.
اگر ميخواهيد
ارتباط مؤثري برقرار كنيد، از سوء تفاهمات اجتناب كنيد و از روابط قوي و
مورد اعتماد هم به طور اجتماعي و هم به طور حرفهاي لذت ببريد. چگونگي درك و
استفاده از علامتهاي غير كلامي مهم است.
آماده كردن زمينه براي ارتباط غير كلامي مؤثر
ارتباط
غير كلامي فرآيندي همراه با جريان سريع است كه به تمركز و توجه كامل شما
نياز دارد. اگر به طرح ريزي درباره آنچه كه در مرحله بعد خواهيد گفتيد
ميپردازيد يا به چيز ديگري فكر ميكنيد، تقريباً نشانههاي غير كلامي و
مهارتهاي ديگر را در گفتگو از دست خواهيد داد. شما بايد متمركز بر تجربه
لحظه به لحظه باشيد تا بتوانيد آنچه را كه در جريان است به طور كامل درك
كنيد.
براي بهبود ارتباط غير كلامي، به يادگيري مديريت استرس بپردازيد
يادگيري
چگونگي مديريت استرس يكي از مهمترين چيزهايي است كه ميتوانيد براي
بهبود ارتباط غير كلامي انجام دهيد. استرس توانايي شما براي برقراري ارتباط
را مختل ميكند. هنگامي كه استرس داريد، احتمال تفسير نادرست افزايش پيدا
ميكند، علامتهاي غير كلامي گيج كننده يا ناخوشايند ارسال ميكنيد و به
الگوهاي رفتاري ناسالم ناگهاني و بدون تفكر روي ميآوريد. به علاوه،
احساسات مسري هستند. ناراحت بودن شما به احتمال زياد ديگران را نيز تحريك
ميكند و وضعيت بد را تشديد ميكند.
اگر احساس استرس زيادي ميكنيد،
بهتر است استراحت كنيد. مقداري استراحت كنيد و سپس، به گفتگو بازگرديد. بعد
از اينكه تعادل احساسي خود را دوباره به دست آورديد، بهتر خواهيد توانست
با وضعيت به گونهاي مثبت كنار بياييد.
آگاهي عاطفي چگونه ارتباط غير كلامي را تقويت ميكند
به
منظور ارسال نشانههاي غير كلامي مناسب، بايد از عواطف خود و تأثيرات
آنها آگاه باشيد. شما همچنين بايد بتوانيد عواطف ديگران و احساسات واقعي
پشت نشانههايي كه ارسال ميكنند را شناسايي كنيد. اينجا آگاهي هيجاني وارد
عمل ميشود.
آگاهي هيجاني شما را قادر ميكند تا:
- به درستي افراد ديگر را تفسير كنيد از جمله عواطفي كه احساس ميكنند و پيامهاي غير كلامي كه ارسال ميكنند.
- با ارسال علامتهاي غير كلامي كه با واژگان شما تطابق دارند در روابط اعتماد ايجاد كنيد
- به گونهاي واكنش نشان دهيد كه ديگران بفهمند، توجه كنند و اهميت دهند.
- بدانيد اگر رابطه نيازهاي عاطفي شما را برآورده ميكند، به شما اين اجازه را ميدهد تا رابطه را درست كنيد يا ادامه دهيد.
نكاتي براي خواندن زبان بدن و ارتباط غير كلامي
وقتي كه توانستيد استرس را مديريت و عواطف را شناسايي كنيد، به طور طبيعي بهتر خواهيد توانست علامتهاي غير كلامي ديگران را بخوانيد.
- به
تناقضات توجه كنيد. ارتباط غير كلامي بايد آنچه را كه ميگوييد تقويت كند.
آيا شخص يك چيز ميگويد و زبان بدن او چيز ديگر؟ براي مثال، آيا آنها به
شما بله ميگويند ولي، با سر خود اشاره ميكنند خير؟
- در نظر گرفتن
علامتهاي غير كلامي به عنوان يك گروه. به يك علامت يا ژست غير كلامي بيش
از حد توجه نكنيد. همه علامتهاي غير كلامي كه دريافت ميكنيد را در نظر
بگيريد. آيا علامتهاي غير كلامي آنها با آنچه كه واژگان آنها ميگويند
تناقض دارند يا خير؟
- به غرايز خود اعتماد كنيد. از احساسات خود
غافل نشويد. اگر احساس ميكنيد كسي راستگو نيست يا چيزي درست نيست، ممكن
است در تطابق بين نشانههاي كلامي و غير كلامي دچار اشتباه شويد.
ارزيابي علامتهاي غير كلامي
| ارتباط چشمي | آيا ارتباط چشمي انجام ميشود؟ اگر انجام ميشود، آيا بيش از حد شديد است يا درست انجام ميشود؟ |
| حالت چهره | چهره
آنها چه چيزي را نشان ميدهد؟ آيا چهره آنها حالت ماسك مانند دارد و غير
گوياست يا عواطف آنها را نشان ميدهد و سرشار از علاقه است؟ |
| تُن صدا | آيا صداي آنها گرمي، اطمينان و علاقه را نشان ميدهد يا خسته و گرفته است؟ |
| وضعيت و ژست بدن | آيا بدن آنها آرام است يا سفت و بدون حركت؟ آيا شانهها كشيده هستند يا برعكس؟ |
| لامسه | آيا تماس فيزيكي وجود دارد؟ آيا با وضعيت تناسب دارد؟ آيا باعث ميشود احساس ناراحتي كنيد |
| زمانبندي و سرعت | آيا جريان ملايمي از اطلاعات وجود دارد؟ آيا واكنشهاي غير كلامي سرعت خيلي كم يا خيلي زيادي دارند؟ |
| صداها | آيا صداهايي ميشنويد كه اهميت يا نگراني را نشان دهند؟ |
با ادامه توجه به نشانهها و علامتهاي غير كلامي كه ارسال و دريافت ميكنيد، توانايي شما براي برقراري ارتباط بهبود پيدا خواهد كرد.