اصول درمان مبتني بر پذيرش و تعهد

تا به اينجا دو اصل اساسي "پذيرش" و " گسلش شناختي" به عنوان بنيان اوليه ي رويكرد اكت بررسي شدند. در ادامه به توضيح 4 اصل باقي مانده خواهيم پرداخت.

3. تماس با لحظه اكنون: درمان مبتني بر پذيرش و تعهد و فنون آن، مشاهده و توصيف بدون قضاوت تجارب در زمان حال را تشويق مي كند.

اين تجربه در زمان حال به مراجعان كمك مي كند تا تغييرات دنيا را آن گونه كه هست تجربه كنند، نه آنگونه كه ذهن مي سازد. ارتباط موثر، باز و غير دفاعي با زمان حال دو ويژگي دارد: نخست اينكه به مراجع آموزش داده مي شود به آنچه در محيط  و تجربه ي دروني دارد توجه كرده و آن را مشاهده كند و ديگر اينكه مراجع آموزش مي بيند تا آنچه وجود دارد را بدون قضاوت يا ارزش يابي توصيف كند. فنون زيادي براي جهت دادن مراجع در زمان حال استفاده مي شود. تمرينات ذهن آگاهي در اكت به منظور توجه مراجع  به دنيا استفاده مي شود، آن گونه كه آن را مستقيما تجربه مي كند و نه آن گونه كه با فراورده هاي ذهن شان ساخته مي شود.  

4. خود به عنوان زمينه يا حسي متعالي از خود: در اين رويكرد آميختگي با "خود مفهوم سازي شده " تهديدي براي انعطاف پذيري روانشناختي خواهد بود.

بر اين اساس در اكت، تلاش بر آن است تا ارتباط با انواع ديگري از خود  ارتقا داده شود. يكي از اين ها، معنا و حسي از خود به عنوان زمينه اي است كه در آن رويدادهاي دروني مثل افكار، خاطرات و احساسات بدني رخ مي دهند. اين حس متعالي از خود در انسان هاست و از طريق فرايند هاي گسلش شناختي و ذهن آگاهي  به دست مي آيد. مزيت اصلي اين حس از خود به عنوان زمينه، پذيرش را حمايت مي كند. شماري از مداخلات اكت هدفشان اين است كه به مراجع كمك كنند تا جنبه هاي كيفي خود به عنوان زمينه را به طور مستقيم تجربه كنند.    

5. ارزش ها : ارزش ها حوزه هايي از زندگي اند كه براي فرد مهم اند. ارزش ها متفاوت از اهداف اند.

ارزش ها هرگز به دست نمي آيند در حالي كه اهداف مي توانند كسب شوند. براي مثال مردي براي "پدر خوب بودن" ارزش قائل است ، اما اين چيزي است كه هرگز به طور كامل انجام نمي شود. ارزش ها جهت هاي كلي براي رفتار فردند. در حقيقت ارزش ها مفاهيم كلي و انتزاعي اند كه جهت هاي مهم فرد در زندگي را نشان مي دهند. در درمان مبتني بر پذيرش وتعهد، درمانگر مراجعين را مورد چالش قرار مي دهد تا به آنچه در حوزه هاي مختلف زندگي برايشان مهم است توجه كنند. تمرينات خاصي براي كمك به مراجعين در تصريح ارزش هاي شان استفاده مي شود. مراجع ارزش ها، اهداف و رفتارهاي خاصي كه در راستاي آن ارزش هاست را تعريف مي كند. موانعي كه احتمالا در راه رسيدن به اهداف و حركت در جهت ارزش ها پيش مي آيد نيز شناسايي مي شود. معمولا اين موانع ، موانع روانشناختي اند كه پذيرش، گسلش و ارتباط با زمان حال، مراجع  را در غلبه بر آن ها ياري مي كند.

6. اقدام متعهدانه: در درمان مبتني بر پذيرش و تعهد، درمانگر مراجع را تشويق مي كند تا به تغييرات در رفتارش متعهد باشد.

از منظر نظريه ي چهارچوب رابطه ذهني، عمل متعهدانه يك الگوي سازنده ي رفتار است كه با ارزش ها به عنوان يك پيشايند كلامي تنظيم مي شود و با پيامدهايش كه منطبق با ارزش ها ست تداوم مي يابد. مطرح كردن تعهدات در اكت عبارت است از تعريف اهداف در حوزه هاي خاصي كه براي فرد ارزش مند است، سپس عمل كردن طبق اين اهداف در عين شناسايي و پذيرش موانع روانشناختي.

فنون درماني و روش ها

بايد گفت درمان مبتني بر پذيرش و تعهد ، يك برنامه ي درماني خاص يا مجموعه  محدودي از شيوه هاي درماني نيست. حتي در مورد يك مسأله ي خاص ، چندين برنامه ي درماني مي تواند ايجاد شود. با توجه به نوع مشكل، مراجع، فردي يا گروهي بودن درمان ، فنون مربوطه  انتخاب مي شوند. فنون اكت از رفتار درماني سنتي، درمان شناختي – رفتاري ، درمان تجربه اي و گشتالت درماني و نيز سنت هاي خارج از حوزه بهداشت روان (ذهن آگاهي، آيين ذن ) اقتباس شده است. اما آنچه در اكت بي نظير است، چهارچوب فلسفي و نظري آن است.

كاربرد استعاره در درمان

بيشتر شيوه هاي اكت، استعاره اي هستند. در اين زمينه چندين دليل براي استفاده از استعاره وجود دارد. نخست اينكه، چون استعاره ها خاص و نهي كننده نيستند، مراجعان نسبت به آن مقاومت نشان نمي دهند. استعاره ها فقط داستانند. مراجع آن را به خوبي احساس مي كند و مي داند هيچ قضاوتي در آن وجود ندارد. دليل دوم آن ها اين است كه استعاره ها شكل منطقي رفتار كلامي نيستند، آنها بيشتر شبيه عكس اند. به گونه اي كه به فرد كمك مي كنند به طور واقعي رويداد يا داستان توصيف شده را تجربه كنند. علاوه بر استعاره ها كه استفاده زيادي در درمان مبتني بر پذيرش و تعهد دارند، درمانگران اكت از تناقض ها و تمرينات تجربه اي نيز استفاده ي زيادي مي كنند. آن ها معتقدندكه استفاده مكرر از تناقض در درمان باعث مي شود مراجع به اين حقيقت برسد كه زبان لفظي در برخي زمينه ها سودمند است و در برخي زمينه هاي ديگرآسيب زا مي باشد و در نتيجه خود را از گير زبان لفظي رها سازد. اين هدف اصلي در اكت است، زيرا در اكت اعتقاد بر اين است كه آميختگي با رويدادهاي كلامي، منبع اصلي استفاده مداوم مراجع از شيوه هاي ناموثر تغيير وكنترل است. اكت از تمرين هاي تجربه اي نيز استفاده ي زيادي مي كند. هدف اين تمرينات كمك به مراجعان است تا بتوانند با افكار، احساسات، خاطرات و احساسات بدني آسيب زا و غالبا اجتناب شده، ارتباط برقراركنند.

كاركردهاي تمرين تجربه اي

مي توان موارد زير را به عنوان كاركرد هاي تمرينات تجربه اي نام برد:

• مواجهه با تجارب دروني به مراجع اجازه مي دهد افكار، احساسات، يا خاطرات خاصي را در يك زمينه متفاوت و امن تجربه كند. اين كار مي تواند برخي روابط كلامي را تغيير دهد كه اجتناب تجربه اي را افزايش مي دهد.

تضعيف  قوانين ذهني كه اجتناب تجربه اي را افزايش مي دهند، مهم ترين هدف درمان اكت است و تمرينات مواجهه  نقش مهمي را در اين زمينه ايفا مي كنند.

• از سوي ديگر فراخواني رويدادهاي دروني دشوار به آن ها اجازه مي دهد به طور تجربه اي مشاهده و بررسي شوند.

مشاهده و بررسي يك پديده ي دروني، مستلزم نگاه بدون قضاوت به آن پديده است و نهايتا مشاركت مراجعان در تمريناتي  كه نقيصه ي زبان انسان را آشكار مي سازد، بسيار برتر از واردكردن آن ها در بحث هاي منطقي و طولاني در خصوص همان نقايص است. در واقع در تمرينات تجربه اي مراجع به اين سوال مهم پاسخ مي دهد كه " تجربه ات چه مي گويد ؟ "   منبع:مشاوره-آنلاين.com