تغيير رفتار كودكان با تقويت هاي درست

«روشي كه باعث تقويت رفتارهاي مثبت مي شوند مهم تر از مقدار آن است.»

بي.اف.اسكينر

توجه: روش هاي رفتارگرايي محض به تنهايي براي تغيير رفتار كودكان كافي نيستند و حتما بايد ملاحظات انگيزشي و .. را نيز در تغيير رفتار كودكان در نظر گرفت. با اين حال در اين مقاله اشاره مختصري بر اين روش هاي رفتاري و چگونگي استفاده از انها شده است.

هدف از تقويت كننده كمك به افزايش انجام رفتارهايي است كه در پي محرك هاي خاص باعث ايجاد اين واكنش ها مي شوند.

زماني كه افراد در مورد تقويت كننده فكر مي كنند بلافاصله به ياد پاولف مي افتند. پاولوف و اسكينر رفتارها را مطالعه كرده اند و به نوع خاصي از رفتاري كه به وجود مي آيد اشاره دارند.

تقويت كننده هاي مثبت و منفي

دو نوع تقويت كننده وجود دارد. اولين تقويت كننده تقويت كننده هاي مثبت هستند، اين نوع از تقويت كننده مي تواند ابزاي براي تغيير رفتار در كودكان باشد. كاربرد آن به صورت استفاده از آيتم هاي تشويق كننده (مانند بازي كردن با گوشي موبايل بعد از تمام كردن تكاليف مدرسه) مي باشد، بنابراين فرد براي تمام كردن وظيفه اش انگيزه پيدا مي كند.

در آينده والدين مي توانند اين تقويت كننده را دور زده و به صورت بالقوه كودك بدون نظارت والدين به صورت اتوماتيك به خودش مي گويد، «اگر من اين كار را انجام بدهم مي توانم با گوشي بازي كنم.»

به هر حال اگر آنها بلافاصله به سراغ گوشي بروند و تكاليفشان را فراموش كنند مي توان از تقويت كننده هاي منفي استفاده كرد، تقويت كننده هاي منفي نوع دوم تقويت كننده ها هستند.

تقويت كننده هاي منفي به صورت حذف برخي از ايتم صورت مي گيرد، مانند گوشي يا كامپيوتر، در نتيجه كودك مي داند كه بايد تكاليفش را قبل از اينكه از لوازم الكترونيك استفاده كند، انجام دهد.

فرايند هر دو نوع تقويت كننده هاي مثبت و منفي براي تغيير رفتار كودكان كاربردي و مفيد مي باشند.

محروم سازي چيست؟

اگر شما مي خواهيد كه رفتار كودكتان را تغيير دهيد، بايد به اين مسئله توجه داشته باشيد قبل از برخي از رفتارها كودك بايد از چه چيزهايي محروم شود. محروم سازي سوال پرسيدن؟ يا محروم سازي درخواست چيزي؟ اگر شما مي خواهيد كه كودكان راحتتر باشد و چيزهايي را از شما درخواست كند. براي مثال اگر كودك بعد از اينكه بيرون از خانه بازي كرد آب بخواهد، اگر مادر به او بگويد نه، كودك دوباره اين درخواست را تكرار نمي كند و اين رفتار دوباره اتفاق نمي افتد.

به هر حال، اگر مادر به درخواست او پاسخ مثبت بدهد كودك دوباره اين درخواست را تكرار مي كند، كودك با تقويت كننده هاي منفي روبرو مي شود. به هر حال، مادر بايد رفتار كودك را تقويت كند و نه خود شخص را.

در مثال بالا مهم است كه توجه داشته باشيد كه رفتار كودك تقويت شد و نه خود كودك. اين كار اشتباه است كه «كودك با دادن آب به او رفتارش تقويت شود» زيرا چيزي كه تقويت شده است درخواست او نبوده است. زماني كه سعي ما بر اين است كه رفتار كودك را تغيير دهيم، مهم است كه رفتارش تقويت شود نه اينكه خود كودك تغيير كند. اگر رفتارشان تقويت شود آنها احساس مي كنند كه دوست داشتتني و پذيرفته هستند.

سيستم پاداش دهي

در سيستم مدارس، بخصوص در آمريكا در جايي كه اين كار به خوبي انجام مي شود، تقويت كننده هاي مثبت مي توانند به دانش آموزان كمك كنند كه براي اينكه پاسخ هاي صحيح بدهند تلاش كنند. اگر معلم در رابطه با كلمات مرتبط با تصوير با دانش آموزان كار مي كند، و دانش آموز بتواند تنها به دو تا از سوالات از ده سوال پاسخ صحيح دهد، سپس براي اينكه بتواند جواب هاي صحيح بيشتري بدهد پاداش دريافت مي كند.

سيستم پاداش دهي مي تواند متفاوت باشد، براي مثال، سيستم پاداش دهي مي تواند به صورت دادن چيزي يا برچسبي به كودك باشد. كودك براي هر جواب صحيحي چيز خاصي دريافت مي كند. پاداش مي تواند به صورت پول باشد و زماني كه كودك به اندازه كافي پول جمع كرد مي تواند براي خودش يك مداد بخرد. بر اساس اين سيستم پاداش دهي دانش اموز بايد به لحاظ نظري به سوالات بيشتري پاسخ صحيح بدهد.

اولين روزي كه اين سيستم اجرا مي شود ممكن است دانش آموز از ده سوال به شش سوال پاسخ صحيح بدهد، و در دومين روز او به هشت تا از ده سوال پاسخ صحيح بدهد. و در سومين روز ممكن است حتي دانش اموز به همه سوالات پاسخ صحيح بدهد.

پاسخ هاي صحيح دانش اموز به دليل تقويت كننده هاي مثبتي است كه او دريافت كرده است. پاداشي كه دانش آموز دريافت مي كند به او كمك مي كند كه پاسخ هاي صحيح بدهد. قبل از هر سيستم پاداش دهي جديدي دانش اموز به تصوير اشاره مي كند و پاسخ اشتباه مي دهد. اين دانش اموز سعي نمي كند و رفتار هاي ناشي از تقويت كننده هايي كه به او اعطا شده است دانش اموز تمايل بيشتري براي اينكه وظيفه اش را به درستي انجام دهد را دارا مي باشد، در نتيجه دانش اموز مي تواند براي رفتارش پاداش دريافت كند و يا اينكه پاداش او به صورت استراحت كردن باشد.

آيا پاداش دهي بهتر از تنبيهات منفي است؟

«تقويت كننده هاي مثبت مهم ترين و كاربردي ترين اصل در ايجاد رفتار مي باشند»

كوپر، هرون و هوارد

بسياري از متخصصان حرفه در زمينه ي روانشناسي به والدين توصيه مي كنند كه رفتارهاي بد كودكان را ناديده بگيرند و به جاي آن به رفتار هاي خوب كودك پاداش داده شود. اگر تقويت كننده ها بتوانند رفتارهاي بد كودك را محدود سازند و به قالب سازي رفتارهاي خوب كمك كنند، توجه كردن به رفتارهاي بد هيچ سودي ندارد، و به وسيله ي بي توجهي مي توان رفتار بد را متوقف كرد. همچنان گفتن اين كار راحتتر از انجام ان است، رفتارهاي منفي مي توانند نسبتا اذيت كننده باشند.

ممكن است بسياري از والدين نتوانند رفتارهاي بد كودك را ناديده بگيرند و ممكن است سعي كنند تا رفتار بد كودكشان را اصلاح كنند. بهتر است رفتارهاي منفي را تا انجا كه مي شود ناديده بگيريد و رفتارهاي مثبت را به روش هاي مختلف پاداش دهيد.

آيا تقويت كننده هاي مثبت بدون در نظر گرفتن سن كودك موثر هستند؟

تقويت كننده هاي مثبت تنها در برخي از سنين كارامد هستند. يادگيري كودكان هشت ساله با توجه به بازخوردهاي مثبت مي باشد (كه مي تواند به صورت تقويت كننده ي يك رفتار باشد) و زماني كه از تقويت كننده ها و بازخوردهاي منفي استفاده مي شود كودكان در اين گروه سني معمولا عصبي مي شوند.

در حاليكه كودكان دوازده ساله مي توانند بازخوردهاي منفي را دريافت كنند و از طريق اشتباهاتشان يادبگيرند. همچنين بخش خاصي در مغز وجود دارد كه واكنش شديدي نسبت به بازخوردهاي مثبت دارند و اين بازخوردها از طريق غدد گانگيون پاسخ دريافت مي كند. اين غده در قمست خارجي قشر مخ قرار دارد. بخشي از مغز كه به فعاليت هاي ديگر در همه ي گروه هاي سني مربوط مي شود.

نتيجه گيري

در پايان تقويت كننده ها و بازخوردهاي مثبت تاثير بيشتري نسبت به بازخوردهاي منفيي دارند، ولي اين مسئله بستگي به فرد دارد و بستگي به عكس العملي دارد كه فرد نسبت به تقويت كننده هاي مثبت و منفي دارد كه چه رفتار خاصي را از خود نشان دهند.

«تقويت كننده ها باعث بهتر شدن رفتار مي شوند، در حالي كه انتقاد مي تواند باعث تثبيت رفتار عدم تغيير آن شود.»

ويرجينيا چيرس

منابع:

Rewards are be⌾䛶er than punishment: Here’s why. (1991). Retrieved here.

Sadowski, K. (2011). The difference between positive and negative reinforcement ‑ North Shore pediatric therapy. Retrieved here.

SuperUser.(2016). Positive reinforcement.Retrieved here.October 13, 2016,from

http://www.educateautism.com/behavioural‑principles/positivereinforcement.Html