اسباب بازي مي تواند در بازي كودك نقش حايز اهميتي را ايفا كند ، و در نوع بازي و طرز بازي كردن كودكان تأثير بگذارد . تعداد اسباب بازي يكي از عوامل مؤثر در بازي است . هنگامي كه كودكان تعداد كمتري اسباب بازي را در اطراف خود دارند ، بيشتر با يكديگر بازي مي كنند ، اما شيطنت هاي آن ها افزايش مي يابد . متعدد بودن اسباب بازي به صورت محرك عمل مي كند و كودكان را به اكتشاف و بازي هاي ساختماني و تخيلي تشويق مي كند . نوع اسباب بازي نيز بر بازي تأثير مي گذارد . به عنوان مثال : بعضي از اسباب بازي ها باعث مي شود كه كودك در هنگام بازي با آن ها صحبت كند . اسباب بازي هايي مانند ؛ عروسك ، خانه ، مزرعه ، حيوانات ، ماشين و … كودكان را به بازي هاي تخيلي سوق مي دهد . اسباب بازي هايي مانند سرسره ، نردبان ، دوچرخه ، كودكان را به بازي هايي تشويق مي كند كه معمولا باعث تمرين عضلات بزرگ مي شود . اسباب بازي هايي كه شكل كامل شده اي را ندارند و كودك مي تواتد به دل خواه خود آن ها را شكل بدهد يا تغييراتي در آن ايجاد كند و يا چيزي با آن بسازد بيشتر مورد علاقه ي كودكان قرار مي گيرد و باعث خلاقيت آن ها مي شود . اسباب بازي ها مي توانند حتي به صورت يك عامل خارجي كه طبق آن كودك اعمال خود را نظم مي دهد ، مؤثر واقع شوند . به عنوان مثال : هنگامي كه كودك با طناب بازي مي كند ، خود را وادار به انجام حركات خاصي مي كند كه با ويژگي هاي طناب مطابقت دارد ، يعني سعي مي كند تا با ويژگي هاي آن سازگار شود . اين سازگاري پيش درآمد سازگاري هاي ديگري است كه كودك به مرور زمان به آن دست خواهد يافت .
براي مطالعه بيشتر:
پنج روش براي مديريت وسايل و اسباب بازيهاي كودك شما
عروسك يكي از اسباب بازي هاي مورد علاقه ي كودكان است . بسياري از پژوهشگران بر اين باورند ، عروسك هاي پارچه اي كه شكل حيوانات را دارند به كودك آرامش مي بخشند . اين فرضيه اگرچه هنوز اثبات نشده است ، اما ديده مي شود كه كودكان در غياب مادر به در دست گرفتن اين نوع عروسك ها و يا هر شئ آشنايي گرايش دارند . عروسك بيشتر در بازي هاي تخيلي مورد استفاده ي كودك قرار مي گيرد و جايگزين يك كودك ، بزرگسال و يا حتي كودكي بزرگتر مي شود . بعضي از كودكان با عروسك بازي نمي كنند و در بعضي از پسران ديده مي شود كه به بازي با عروسك مي پردازند . كودكان در سنين چهار تا دوازده سالگي ، با عروسك بازي مي كنند . اسباب بازي ها ، اين امكان را براي كودك فراهم مي نمايد تا كودك به اكتشاف بپردازد . مهارت هاي حركتي و ادراكي را به دست بياورد ، دنياي تخيلي خود را به تقليد از دنياي بزرگسالان بسازد و به اين ترتيب با زندگي ، كار و روابط بزرگسالان آشنا شود . با رشد كودك و مهارت هاي او نوع اسباب بازي هاي مورد نياز او نيز تغيير مي كند .
انتخاب اسباب بازي لازم است كه با توجه به نكات زير انجام مي گيرد : ايمني اسباب بازي را نبايد از نظر دور داشت . اسباب بازي هايي كه به دليل شكستني بودن يا داشتن ناصافي هايي باعث مجروح شدن دست كودك شوند ، همچنين اسباب بازي هايي كه قطعات كوچك داشته باشند ، يا قسمت هايي از آن كنده شود و ممكن است كودك آن ها را به دهان بگذارد و ببلعد ، براي كودكان خطرناك است . همچنين اسباب بازي بايد با فرهنگ و ارزش هاي جامعه هماهنگي داشته باشد . تناسب اسباب بازي با سن كودك نيز نكته ي ديگري است كه بايد در انتخاب اسباب بازي رعايت شود . كودك در هر مرحله اي از رشد ، به بازي هاي خاصي مي پردازد و به وسايلي براي پرداختن به اين بازي ها احتياج دارد . با اين وجود ، اسباب بازي هايي هستند كه براي سنين مختلف ، مي توانند مناسب باشند .
از بدو تولد تا پايان يك سالگي
پس از تولد ، پيش از هرگونه تحركي ، قوه ي بينايي و برخي از مهارت هاي نوزاد تنظيم مي شود . پس او نياز به اسباب بازي دارد كه اين دو وجه را تقويت كند . نوزاد در هنگام تولد ديدي كامل ندارد و به تدريج قوه ي بينايي اش تكميل مي شود . به همين دليل براي شروع بايد اشكال و اشياء گوناگون را به او نشان دهيد تا توجه او به سمت آن ها جلب شود . به عنوان مثال : اشكال سياه و سفيد و يا اشيايي كه داراي خطوطي با رنگ هاي متفاوت مي باشند ، باعث مي شوند كه كودك وجه تمايز ميان آن ها را دريابد يكي ديگر از اشيايي كه براي نوزاد يك تا سه ماهه توصيه مي شود ، آينه هاي نشكن و ايمني است كه به نرده هاي تخت يا ديواره گهواره كودك نصب مي شود . همچنين جغجغه ؛ كه كودك در اين سن تمايل دارد آن را محكم در دست بگيرد و تكان بدهد . در سنين چهار تا هفت ماهگي ؛ قوه ي بينايي نوزاد كامل تر مي شود و حركات بدني او پيشرفت بيشتري مي كند . اگر توپي را به سوي او قل دهيد ، خط سير توپ را با چشمانش دنبال مي كند . او مدت هاي زيادي را محو تماشاي خود در آينه مي شود . در اين سن نوزادان تمايل زيادي به لمس اجسام نرم و اسباب بازي هاي پارچه اي و صدا دار دارند . بنابراين استفاده از كتاب هاي پارچه اي و عروسك هاي نرم و صدا دار را توصيه مي كنيم . در سنين هشت تا دوازده ماهگي ؛ مي توان از اسباب بازي هايي كه اندازه ي بزرگتري را دارند استفاده كرد ؛ البته اسباب بازي هايي كه كودك با فشار دگمه هاي آن مي توند صداهاي گوناگوني بشنود ،(busy boxes) براي اين گروه سني بسيار سرگرم كننده مي باشد. همچنين اسباب بازي هايي كه با فشار دادن ، باز و بسته كردن و ايجاد صدا ، كودك را مشغول مي كنند نيز براي آن ها مناسب مي باشد . زيرا كودك با كمك اين اسباب بازي ها عوامل و دلايل را مي آموزد . در ضمن عروسك هاي بزرگ نيز براي كودك جالب هستند .
وسايل آشپز خانه ، تلفن ، اسباب بازي و عروسك هايي با لباس هاي متفاوت خلاقيت كودكان را افزايش مي دهند .
در اين سنين ؛ كودك به كشيدن و هل دادن اشياء تمايل دارد . هنگامي كه كودك ياد مي گيرد جسمي را از جايي خارج و يا به آن داخل كند ، استفاده از سطل يا جعبه براي پر و خالي كردن اسباب بازي ها ، مدت ها او را سرگرم كرده ، مهارت هاي او را افزايش مي دهد .
يك تا سه ساگي
كودكان نو پا مي توانند از اسباب بازي هاي پيچيده تري استفاده كنند ، زيرا به سهولت و با مهارت اشياء را در دست مي گيرند و آن ها را به كار مي گيرند . آن ها عاشق استفاده از وسايل خانه سازي هستند و تنوع اين گونه اسباب بازي ها از لحاظ شكل ، رنگ و سايز ، برايشان بسيار جذاب است . از اسباب بازي هاي مفيد ديگر براي اين سنين ؛ مي توان به انواع ديگر وسايل ساخت و ساز ، پازل هاي ساده ، ماشين ، كاميون و مداد شعمي هاي ضخيم براي رنگ آميزي اشاره كرد . در اين سنين قواي ذهني و قدرت خلاقيت كودك رشد مي كند ؛ بنابراين اسباب بازي هايي كه خلاقيت او را تقويت مي كنند ، بسيار شايان توجه هستند ؛ وسايل آشپزي ، تلفن اسباب بازي و عروسك هايي با لباس هاي مختلف ، ايده آل ترين انتخاب ها براي اسباب بازي هاي اين سنين هستند .
سه تا پنج سالگي
در اين سنين كودك قادر است به توپ ضربه وارد كند و توپ را بگيرد . به همين دليل تهيه توپ در سايز هاي مختلف در اين سنين توصيه مي شود . كودك در حدود سن سه تا پنج سالگي مي تواند به راحتي يك شئ را به عنوان الگو قرار داده و آن را ترسيم كند . پس وسايل نقاشي را در اختيار او بگذاريد . به نخ كشيدن مهره هاي چوبي يا پلاستيكي به ايجاد هماهنگي بين چشم ها و دست ها بسيار كمك مي كند . در اين سن دوست شدن با كودكان ديگر بسيار مهم است . ارتباط با ديگر كودكان ؛ قانون سهيم شدن و شراكت را به كودك آموزش مي دهد . زيرا در اين سنين كودكان تمايل دارند كه نقش مادر ، پدر و يا ديگر بزرگسالان را بازي كنند . عروسك ها نيز هم بازي هاي خوبي براي كودك شما در اين سنين هستند .
بازي هاي مخصوص كودكان ، يك تا دو سالگي
كودك در اين سن به مراقبت بيشتري نيازمند است و از كشف محيط پيرامون خود خسته نمي شود . بعضي از اسباب بازي ها اعصاب او را تحريك مي كنند ، كه بايد در خريد آن ها دقت لازم را داشت .
جعبه اسباب بازي براي كودكان يك تا دو سالگي
- مراكز تفريحي كوچك با سرسره ، تونل و تاب و…
- اسباب بازي هاي متحرك ، براي هنگامي كه كودك مي ايستد يا بر روي آن مينشيند و با پاهايش آن را تكان مي دهد .
- توپ ، براي فراگيري پرتاب و گرفتن آن .
- اسباب بازي هاي كشيدني به وسيله ي بند يا طناب ( برانگيختن حس كار با دست و برقراري ارتباط ميان چشم و دست كودك ، كودك كنجكاو است و هر آنچه را كه در اطرافش مي بيند ، با دست لمس مي كند و مي خواهد به آن پي ببرد . اجسام را از هر نظر بررسي مي كند ، و آن ها را به طور مكرر روي هم قرار مي دهد و مي چيند . ) .
- اسباب بازي هايي كه داخل هم ديگر قرار مي گيرند ، به عنوان مثال ؛ برج حلقه ها ، توپ پلاستيكي بادي ، توپ هاي كوچك ، ميخ هاي بازي كه با چكش كوچكي فرو مي روند ، پيانو با دكمه هاي بزرگ ، زيلوفون و … .
- ماشين و اتوبوس كوچك ، همراه با آدمك هايي كه در داخل آن قرار ميگيرند . اين اسباب بازي ها براي هماهنگي و ايجاد ارتباط ميان چشم و دست مناسب است ؛ البته بايد مطمئن بود كه آدمك ها به اندازه كافي بزرگ هستند ، تا بتوان آن ها را در داخل ماشين قرار داد .
- قطعات بزرگ قابل چيدن ، مربيان بايد ابتدا كودك را با آن آشنا سازند ، تا بتواند در آينده به تنهايي با آن ها بازي كند . اين بازي ها كودك را به اندازه ، رنگ ، شكل ، كار با دست و شناخت احجام آشنا مي سازد و تمام اين بازي هاي آموزشي، مقدماتي براي فضا ها و محيط هاي پيچيده تر مي باشند .
- ماژيك پهن ، قابل شستشو با آب براي خط خطي كردن .
- كتاب هاي داستاني ، ساده همراه با نقاشي هاي بزرگ .
- بازي هايي براي برانگيختن حس هوشياري .
- گذاشتن اجسام در داخل يكديگر ، اين اسباب بازي را با اشكال مختلف بزرگ ، كوچك ، بلند انتخاب كنند . براي دادن نشانه ي چشمي ، بايد در ابتدا كودك شكل را با دست بشناسد ؛ سپس باز كند و آن ها را در داخل هم قرار دهد . شايد به ظاهر آسان و ساده باشد ؛ اما بايد نسبت به دقت كودكان و همچنين توانايي آن ها در هنگام قرار دادن اشياء در مكان مناسب توجه داشت .
بازي هاي كودكان دو تا سه ساله
الف) بازي هاي تقليدي
اين بازي براي فعاليت هاي ساده مانند : غذا دادن به عروسك و شانه كردن موهاي او مي باشد . عروسك پارچه اي همراه با ابزاري مانند : پستانك ، شانه و پتوي كوچك ، براي كودكان جذاب خواهد بود .
ب) كشف كردن محيط اطراف
كودك – دو ساله – علاقه مند است راه برود ، گاهي بدود و يا گردش كند . او كارهايش را براي لذت بردن تكرار مي نمايد و رفتار اطرافيانش را با دقت تقليد مي كند .
جعبه اسباب بازي براي كودكان دو تا سه سالگي
الف) اسباب بازي هاي متحرك
- تاب : عاملي براي حفظ تعادل
- جعبه ماسه : اين جعبه ابزار از يك آب پاش ، بيلچه ، االك ، سطل تشكيل شده است .
- كالسكه : يك كالسكه براي جا به جايي عروسك .
- مجوعه اي از صندلي هاي كوچك با يك ميز : براي راحت بودن در هنگام بازي .
ب) بازي هاي شبيه سازي
اين بازي ها ، براي يادگيري گفتار به كودك مؤثر است . بازي هايي مانند : گاراژ ، مزرعه ، خانه ، فرودگاه با افراد يا ماشين هاي مربوطه ، براي كودك آموزنده است . قطعات براي بازي كردن بايد به اندازه كافي بزرگ باشند تا كودك با تقليد موقعيت ها ، در ارتباط با اشياء و افراد سرگرم شود .
ج) بازي هايي همراه با كار دست
اين بازي ها براي شناخت كاربرد انگشتان دست مفيد است و عبارتند از :
- نقاشي با انگشت
- بريدن با قيچي هاي نوك گرد و راحت ( اما زير نظر يك بزرگسال )
- خمير براي مدل سازي
- بستن پيچ و باز كردن آن
- قطعات چوبي قابل نصب
د) بازي هايي براي برانگيختن هوشياري كودك
كودك به بازي هاي جديد علاقه مند است . با انتخاب بازي « لوتو » كودك عكس هاي اشياء و تصاوير واضح را مي شناسد .
پازل با تكه هاي محدود و كم براي كودك با اين گروه سني مناسب است . با مشاهده به قطعات ، نحوه ي قرار دادن درست آن ها را مي آموزد ، و اين بازي براي آموزش مقدماتي خواندن و نوشتن مناسب است .
منبع:
بازي و تاثير آن در رشد كودك، نوشته ليلي انگجي و عزيزه عسگري
۱۷:۳۶
- ۸۶ بازديد
- ۰ نظر