چرا گاهي براي بهبود شرايط خود دست به عمل نمي زنيم؟ آيا تا به حال با افرادي برخورد كردده ايد كه در شرايطي بسيار ناخوشايند هستند ولي براي ايحاد تغيير كاري نمي كنند؟

براي كساني كه از بيرون به ماجرا نگاه مي كنند چنين رفتاري سوال برانگيز است. روانشناسي به نام سليگمن به طور اتفاقي متوجه يك پديده رفتاري شد كه تا حدي اين مسئله را توضيح مي دهد.

دكتر سليگمن و تيمش دو گروه سگ را براي تحقيق انتخاب كرده بودند. در مرحله اول، گروه اول را درون قفس هايي قرار دادند. هر از گاهي يك صداي آژير كوتاه به صدا در مي آمد و سپس به اين سگ ها شوك الكتريكي وارد مي شد. شوك در حدي تنظيم شده بود كه دردناك باشد ولي كشنده نباشد. اين سگ ها پس از مدتي شرطي شدند به طوري كه مي دانستند پس از صداي آژير، شوك در راه است. در بارهاي اول آنها سعي مي كردند با كوبيدن به در و ديوار قفس از شوك فرار كنند. ولي پس از چند با تلاش متوجه مي شدند كه راه فراري نيست و ديگر دست از تلاش مي كشيدند.

در مرحله دوم، هر دو گروه از سگ ها (چه انها كه شرطي شده بودند و چه گروه دوم) را درون قفس هايي قرار دادند كه حاوي دو قسمت بود. بدين صورت، زماني كه شوك وارد مي شد اين سگ ها به راحتي ممي تانستند از قسمتي به قسمت ديگر قفس بپرند و از شوك فرار كنند. سگ هاي گروه دوم (كه شرطي نشده بودن) دقيقا همين كار را مي كردند وب ا شنيدن صداي آژير به قسمت ديگر قفس مي پريدند. ولي قسمت عجيب آن بود كه سگ هاي گروه اول (كه در مرحله قبل شوك را حس كرده بودند) هيچ تلاشي براي رهايي خود نمي كردند؛ فقط سر جاي خود مي نشستند و زوزه مي كشيدند. دليل اين بود كه چون تلاش هايشان در بار اول بي فايده بود، به اشتباه فكر مي كردند اين بار هم تلاش كردن فايده ندارد.

اين پديده در روانشناسي به «ناتواني فراگرفته شده» معروف است. گاهي اوقات افراد پس از چندين بار تلاش و نتيجه نگرفتن، به اشتباه فكر مي كنند توانايي تغيير شرايط را ندارند و اين احساس ناتواني تبديل مي شود به بي عملي.

ناتواني ياد داده شده

چنين اشخاصي در شرايط سخت رنج مي كشند و گلايه مي كنند، ولي براي تغيير دست به عمل نمي زنند.

منبع:مشاوره-آنلاين.com