كودكاني كه خودگردان هستند، مي توانند آزادانه تكاليف و مسائل خود را حل و فصل كنند. اين كودكان بعضي كنترل ها را بر خودشان اعمال مي كنند و حداقل درتاثيرگذاري بر بعضي از جنبه هاي زندگي كه برايشان اهميت دارد، خود را آزاد مي دانند. كودكاني كه فاقد توانمندي براي هدايت خود باشند، احساس نااميدي مي كنند و براي پيشرفت در آينده، به ديگران وابسته مي شوند. توانايي كودك براي كنترل كردن، يا حداقل تاثيرگذاري بر امور حال و آينده ي خود، ضروري است.
عناصر اصلي
مورد اعتماد بودن
ما بايد بدانيم كه مي توانيم جسم و زندگي خود را اداره كنيم. به عبارت ديگر، حق داريم در مورد اتفاقاتي كه برايمان مي افتد، اظهار نظر كنيم.
نخستين تجربه ي كودك از خودگرداني يا ابتكار رهبري خود، كه او را وامي دارد تا به جاي نااميدي، احساس لايق بودن كند، از انحا ناشي مي شود كه مادر يا پرستار، او را درك كند و به نيازهاي اساسي اش به لحاظ غذا دادن، محبت كردن، مراقبت و توجه، پاسخ دهد. اگر اين نيازها برآورده شود، كودك نيز خودباوري خود را تقويت خواهد كرد. اگر به كودكان بزرگتر مسئولليت بشتري داده شود تات خودشان را كنترل كنند، تشويق شوند كه سوال كنند، به كاوش بپردازند، احساسات مثبت و منفي خود را به زبان آورند و نحوه ي بحث و مذاكره را ياد بگيرند، احساس مهارت و تبحّر را در خود به وجود خواهند اورد.
خودمختاري از طريق گزينش
هر نوع گزينش و انتخاب، از ان رو مهم است، درباره اينكه ما چه كسي هستيم، اطلاعاتي در اختيار ما قرار مي دهد. ما خودمان را از طريق گزينش نشان مي دهيم و معرفي مي كنيم. در صورتي كه گزينش به نحوي مناسب انجام شود، مسئوليت شخصي را نيز تقويت مي كند. اگر از كودكي بپرسند كه «تو دوست داري اين كار را به اين روش انجام دهي يا آن روش؟» نه تنها به او كمك مي شود تا براي انجام دادن آن كار تحقيق كند، بلكه احساس مي كند بركاري كه از او خواسته شده است انجام دهد، نوعي كنترل دارد. اقدام به تصميم گيري، كودك را تشويق مي كند تا تعهدي را نسبت به نتايج آن تصميم بر عهده بگيرد. اين موضوع بسيار قابل توجه است. با اين حال، براي كودك مقتضي نيست كه درباره ي همه چيز حق گزينش داشته باشد. هر چه كودك كم سن و سال تر باشد، لازم خواهد بود گزينش هاي او محدودتر باشد و بيشتر كنترل شود. اين مسئوليت بر عهده ي والدين باقي مي ماند تا زماني برسد كه خود كودك به طور قانوني و مستقل بتواند دست به گزينش بزند.
تجربه ي استقلال
خودگرداني و استقلال، هريك، ديگري را تقويت مي كند. كودكان هر چه بيشتر متكي به خود باشند، بهتر مي توانند به وضع خودمختاري خود سر و سامان بدهند. هر قدر به آنان استقلال بيشتري داده شود، به شرطي كه چنين فرصتي مقتضي وجود داشتهه باشد، آنان اعتماد و مهارت هاي خود را بيشتر رشد مي دهند تا خودگران و خودمختار شوند و از خود ابتكار و خلاقيت نشان دهند. هر چه بزرگسالان بيشتر به كودكان بگويند كه چه كاري را انجام ندهند، كودكان كمتر احساس شايستگي مي كنند- در نتيجه، ديگر از بزرگسالان راهنمايي نخواهند خواست. اين شيوه، نتيجه اي محتوم در بردارد؛ به اين صورت كه اشخاص هدايتگر، با اين كارشان در كودك وابستگي ايجاد مي كنند.
فقط زمان
داشتن فرصت براي تصميم گيري، خطر كردن و مرتكب اشتباه شدن، همگي مهم هستند. اگر كودك هيچ گونه فرصتي براي گزينش نداشته باشد- يعني زماني كه متعلق به خودش باشد تا به اختيار خودش، آن را پر كند- نمي تواند خودگردان شود. خستگي و بي حوصلگي، بيماري نيست. آن آه و ناله ي وحشتناك كه «من حوصله ندارم»، ممكن است به شدت ما را اندوهگين سازد، اما اين بي حوصلگي نشان دهنده ي يك درد است كه كودك بايد از آن عبور كند تا از اين طريق بتواند «خود» هاي دروني خويش را كشف كند و دلبستگي هاي تازه اي بيابد.
خودگرداني كودكتان را تقويت كنيد
در اينجا چند راهنمايي براي افزايش خودگرداني ارائه مي شود. سعي كنيد:
- استقلال او را در حد معقول تشويق كنيد.
- در اموري كه مستقيما به كودكتان مربوط مي شود، تصميم گيري را به او واگذار كنيد.
- او را تشويق كنيد تا بعضي از مسئوليت هاي متناسب با سن خود را بپذيرد.
- گذراندن وقت را به خود او واگذار كنيد، بي آنكه تلويزيون روشن باشد. اين موضوع او را تشويق خواهد كرد تا به انجام كارهاي ابتكاري فكر كند.
- بگذاريد او كارها را با روش خودش انجام دهد، نه با روشي كه شما آنها را انجام مي دهيد.
- او را تشويق كنيد تا وقت خودش را هميشه طوري برنامه ريزي و مرتب كند كه نيازهاي خودش و شما را برطرف سازد.
- به محض اينكه كودك معناي پول را فهميد، به او پول توجيبي بدهيد تا نحوه خرج كردن آن را ياد بگيرد.
منبع: ايجاد انگيزه در كودكان، نوشته اليزابت هارتلي بروئر. ترجمه: احمد ناهيدي
۱۷:۳۳
- ۸۳ بازديد
- ۰ نظر