يكي از مسائل رايج و شايع ميان كودكان ” ترس ” است. مطالعات و بررسي هاي مختلفي كه انجام شده، نشان مي دهد كه كودكان بهنجار به نحو شگفت آوري دچار ترس هاي متفاوتي هستند. اگرچه كه ترس در ميان كودكان امري رايج است، اما ترس هاي شديد چندان متداول نيستند. به گونه اي كه عده اي از روان شناسان معتقد هستند كه ترس يك غريزه و ميل باطن ست كه بر اساس حكم اين غريزه، كودك دوست دارد كه بترسد و به نوعي از اين ترس لذت مي برد.
ترساندن كودكان يك عامل بسيار مخرب و زيان آور هم براي خود كودك و هم براي والدين مي باشد، لذا بجاي آن كه براي پيش گيري از كار خلافي كه كودك انجام خواهد داد، از ترساندن استفاده شود، بهتر است كه از همان ابتداي زندگي كودك يعني از هنگامي كه كودك به تدريج در حال رشد است، به گونه اي پرورش داده شود كه بتواند با درك مفهوم كار اشتباه، از انجام دادن آن خود داري كند، نه اين كه از ترس تنبيه شدن و يا ديگر عوامل ترس، از آن دوري گزيند. زيرا هنگامي كه كودك به زور ترس كاري را انجام دهد يا ندهد، همان كار خلاف خواسته ها و و تمايلات بزرگترها و والدين را در نبود آن ها و يا در خفا انجام ميدهد، و به اين علت در اين شرايط اين اعمال را انجام مي دهد كه؛ زور و ترسي وجود ندارد و با شدت و وحدت بيشتري انجام مي دهد و امكان دارد كه به انحرافات جانبي ديگر نيز كشيده شود. گاهي در كودكان خردسال، ديده شده كه به دليل رفتارهاي نادرست بزرگترها و والدين، در كودك چنان ترسي رخنه مي كند كه او از ديدن اشكال مشابه به عوامل ترس نيز، شديدا مي ترسد.
در زمينه ترس كودكان بيشتر بخوانيد:
علل و درمان اختلال فوبي يا هراس
ترس هايي خاص در كودكان ايجاد مي شود كه شايد علت آن را مي توان ؛ حافظه پويا و فرايندهاي شناختي آن ها دانست. امكان دارد كه عوامل ناآشنا در شرايطي سبب ايجاد ترس در كودك شود ( گريه كند). يكي از رايج ترين و شايع ترين ترس ها در بين كودكان ” غريبي كردن ” است. وقتي كودك با يك فرد غريبه رو به رو مي شود ، بغض مي كند، نگاهي به مادر و نگاهي به غريبه مي كند و ترس خود را با گريه بروز مي دهد و مقدار زماني طول مي كشد تا غريبه بتواند با كودك ارتباطي عادي برقرار كند.
يكي ديگر از ترس هاي دوران كودكي، ” ترس از جدايي ” مي باشد. اگر كودك متوجه شود كه مادرش قصد رفتن دارد، بعد از چند لحظه گريه را به سر مي دهد و عكس العمل ترس آلود نسبت به رفتن مادر بروز مي دهد. معمولا بين ۷ تا ۱۲ ماهگي، ترس از جدايي ظاهر مي شود و اوج آن ، در ۱۵ و ۱۸ ماهگي است. تدريجا كه سن كودك بيشتر مي شود، اين گونه ترس ها نيز كمتر مي شوند زيرا كودك به مرور بزرگ مي شود و مي تواند شرايط و موقعيت ها را درك كند و همچنين بازگشت مادرش را پيش بيني كند. تجربه هاي كودك در سال دوم به او كمك مي كند كه بتواند مشكلات ترس زا را حل كند.
هر كدام از كودكان، در مقابل موقعيت هاي ترسناك و ناراحت كننده، عكس العمل هاي خاصي را از خود بروز مي دهند. ترس مي تواند، از بسياري از حوادث نامطلوب، در بسياري از شرايط جلوگيري كند و همچنين سبب تجربه اي كافي براي انسان شود. براي از بين بردن ترس در كودكان، بايد تلاش شود كه بتوان محرك هاي ايجاد كننده ي ترس را از بين برد و يا اينكه از محيط كودك آن ها را دور كرد، زيرا به زور و اجبار كودك را نمي توان وادار كرد كه در مقابل محرك هاي ترس زا ، از خود ترس بروز ندهد.
زور و يا منطق و استدلال، در برطرف كردن و ازبين بردن ترس كودك، نقش تعيين كننده اي ندارند و تنها پروش بعضي از استعداد ها و همچنين كار هاي مثبت و آرامش اطرافيان مي تواند در كم كردن و عدم بروز ترس در كودكان تاثير به سزايي داشته باشد.
به صورت كلي؛ دختران نسبت به پسران ترس بيشتري از خود بروز مي دهند. به نظر مي رسد كه با افزايش سن، ترس ها كم مي شوند و بايد انتظار داشت كه واكنش هاي خفيف ترس و همچنين آن هايي كه به دوره ي به خصوصي از دوران رشد مربوط مي باشد به سرعت از بين بروند. اگر ترس – هرچند كوتاه مدت – در حد قابل ملاحظه اي اذيت كننده باشد، يا سبب تغيير در رفتار فرد شود و به آن ضربه وارد كند، بايد در پي چاره و حل آن برآمد.
در تحليل و ارزيابي و بررسي هاي ترس هاي دوران كودكي، يكي از عواملي كه بسيار مؤثر مي باشد، “نقاط عطف رشدي” است و هنگام قضاوت در مورد ترس كودكان، از اهميت بسياري برخوردار مي باشد.
بسياري از ترس ها مربوط به سن خاصي هستند و همچنين موقتي و ناپايدار هستند. اما با اين وجود احتمال دارد كه ترس هاي دوران كودكي، پي آمدهاي طولاني مدتي داشته باشند. افرادي كه در بزرگسالي دچار ترس مي شوند، در دوران كودكي نيز بيشتر از افرادي كه دچار ترس نيستند به ترس دچار بوده اند.
” ميلر” و همكارانش در تحقيقات خود، ترس هاي متداول در سنين متفاوت را به شرح زيرشناسايي كرده اند:
| سن ۰-۶ ماهگي ۶-۹ ماهگي ۱ سالگي ۲ سالگي ۳ سالگي ۴ سالگي ۶-۱۲ سالگي ۱۳-۱۸ سالگي ۱۹ سالگي به بالا | ترس ها صداهاي شديد و بلند، عدم مراقبت غريبه ها جدايي، آسيب ديدگي، توالت موجودات خيالي برخي از حيوانات مانند سگ و گربه، تنهايي تاريكي مدرسه، رويداد هاي طبيعي ، آسيب بدني، آسيب اجتماعي آسيب بدني، آسيب اجتماعي آسيب بدني، رويداد هاي جنسي و طبيعي |
به صورت كلي مي توان گفت كه؛ در هر مرحله ي سني، ترس هاي ويژه خود را دارد و فرار از محرك هاي ترس آور يك پاسخ طبيعيست. بهترين پاسخ به ترس هاي كودكان اين است كه، قبول كنيم كه در مجموع ترس هاي او زيان آور نيست. ولي بايد به اين نكته ي مهم توجه داشته باشيم كه ترس هاي كودكان معمولي اكثرا كوتاه مدت است و بعد از مدتي كوتاه، از بين مي روند و كودك با عاملي كه قبلا سبب بروز ترس در او شده است، رابطه اي نزديك برقرار خواهد كرد. اكثر والدين و دست اندركاران مسائل تربيتي با اين سوال مواجه هستند كه ” در مقابل ترس هاي كودكان خود بايد چه اعمالي را انجام دهند و چه اعمالي را نبايد انجام دهند؟ ” . به صورت كلي به اين سوال مي توان اين گونه پاسخ داد كه اگر كودك مي ترسد، نبايد اعمال زير را انجام داد:
- به دليل ترسيدن كودك، او را در مقابل ديگران سرزنش و تحقير نكنيد و باعث خجالت او نشويد.
- هرگز به ترس كودك خود نخنديد و نيز او را مورد تمسخر قرار ندهيد.
- كودك را براي مقابله با ترس خود، تحت فشار قرار ندهيد، تنها زماني كه مطمئن هستيد كه او ظرفيت آن را دارد.
- در مقابل ترس كودك از خود شكيبايي و صبوري نشان بدهيد.
- با كودك با مهرباني برخورد كنيد.
- در رابطه با ترس كودك؛ نه كودك را مقصر بدانيد نه خود را.
- هرگز تصور نكنيد كه ترس هاي كودك رفتاري نامعقول و ناپسند است.
همچنين زماني كه كودك مي ترسد، اعمال زير را انجام دهيد:
- به كودك خود اين فرصت را بدهيد كه در زمان هاي مختلف، با عامل ترس به تدريج آشنا شود و به آن نيز عادت كند. مثلا اگر از پرنده مي ترسد او را با يك پرنده در قفس آشنا كنيد تا متوجه شود كه پرنده ترسي ندارد.
- ترس كودك خود را قبول كنيد و مطمئن باشيد كه او به زودي توانايي اين را خواهد داشت كه بتواند بر بسياري از مشكلات و ترس ها غالب شود.
- قبل از آن كه كودك را با عوامل ترس آشنا كنيد، به او اين فرصت را بدهيد كه مدتي ازآن ترس فرار كند.
- كودك را مورد توجه قرار دهيد و در هر فرصتي او را تشويق كنيد.
- زماني كه كودك مي ترسد، او را مورد حمايت قرار دهيد.
- درصورتي كه كودك با عامل يا موقعيت ترس آور، اجبارا مواجه شد، اين اجازه را به او بدهيد كه آن را تجربه كند، اما در اين شرايط او را زير نظر داشته باشيد و مواظب باشيد براي او اتفاقي رخ ندهد چون شايد نتواند با موقعيت ترس زا كنار بيايد.
- با توجه به شخصيت كودك، ترس هاي او را تجزيه و تحليل كنيد و پس از شناسايي علت و ريشه ي ترس او، موقعيت هايي كه سبب ايجاد ترس در او مي شوند را ازبين ببريد تا ترس او كاهش يابد.
- سعي كنيد با انواع ترس ها و چگونگي مقابله با آن ها آشنا شويد.
- به شكلي ساده و قابل درك، براي كودك علت ترس را روشن و واضح توضيح دهيد، و در هر نوبت همان توضيح را تكرار كنيد تا به مرور كودك قدرت و توانايي پيدا كند و بعد از مدتي ترس او از بين برود.
- به گونه اي با كودك خود برخورد كنيد كه به واقعه هاي غير حقيقي ايجاد كننده ي ترس، عادت كند.
- به كودك خود اعمالي را كه توانايي انجام آن را دارد محول كنيد و از اين طريق، در او اعتماد به نفسش را افزايش دهيد.
- اگر قبلا كودك از چيزي مي ترسيده، و اكنون مايل است كه به آن نزديك شود ، در اين جهت به او كمك كنيد.
- اگر ترس موجود در كودك، بيش از حد طبيعي است و نيز سبب نگراني شما است، پيشنهاد مي شود به متخصص مربوطه يا روان شناس مراجعه شود.
۱۷:۲۵
- ۵۲ بازديد
- ۰ نظر