در هنگام بازي خلاقيت كودك افزايش مي يابد .
” خلاقيت ؛ يعني امكان بهره برداري نامتعارف از ابزار ، بدون تأثير پذيري از عقايد ديگران ” .
نكات اصلي را به كودك خود بياموزيد ، و موقعيتي را براي او فراهم نماييد تا كودك از ايده هايش استفاده كند . زيرا خلاقيت ، عامل كسب تجربه ي بيشتر است و تجربه عامل پيشرفت در زندگي آينده ي كودكان مي باشد . تجربياتي مانند؛ سفر، گذراندن وقت در مزرعه ، رفتن به تعطيلات ، كتاب خواندن ، بازديد از نقاط ديدني و اشخاص مهم زندگي كودك نقش بسزايي را دارد . زيرا تجربه سبب مي شود تا كودك شناخت بيشتري را نسبت به واقعيات بدست آورد و پيرامون هر موضوع ، واكنش مناسبي را از خود نشان دهد.
براي مطالعه بيشتر:
ده روش براي پرورش خلاقيت كودكان و نوجوانان
تأثير بازي در پرورش خلاقيت كودكان
خلاقيت زيباترين و شگفت انگيز ترين خصيصه انسان است . غنا و پويايي و بقاي هر فرهنگ و تمدني به خلاقيت مردمان آن بستگي دارد و اين واقعيت را تاريخ بارها به اثبات رسانده است.
از سويي ديگر همان طور كه مي دانيم ، دوران كودكي از نقشي حساس و تعيين كننده اي برخوردار مي باشد . توجه به اين دوران تا آن جا است كه دوران كودكي ، به ويژه دوران سنين آغازي آن، از سوي روان شناسان و صاحب نظران تعليم و تربيت ، به عنوان مهم ترين مرحله ي تكوين شخصيت انسان شناخته شده است.
روان شناسان بر اين باورند كه، وجود تعارضات، اختلالات، و نابساماني هاي رواني اين سنين ، در سراسر زندگي انسان، تأثير مي گذارد.
پژوهش هاي روان شناسي و تعليم و تربيت ، بيانگر آن است كه ، آغاز خلاقيت كودكان در سنين آمادگي و پيش از دبستان مي باشد . در اين سنين ارتباط تازه اي ميان تفكر و عمل كودكان پديدار مي گردد و كودك براي شناخت عجايب و شگفتي هاي محيط پيرامونش تلاش بسياري را مي نمايد . اين فرا گيري وشناخت بيشتر، از طريق تجربه ي عملي صورت مي پذيرد . اين تجربه ي عملي _ يا بازي _ يكي از اعمال روزمره ي زندگي هر كودك است و كوششي است كه به تمام وجود او بستگي دارد .
بدون ترديد مي توان گفت كه ؛ بازي بهترين شكل فعاليت طبيعي هر كودك محسوب مي گردد و مناسب ترين راه براي رشد استعداد او بشمار مي رود.
در هنگام بازي ، نيرو هاي جسمي و ذهني كودك ( نظم ، حافظه ، تخيل ، توانايي جسماني ، و… ) رشد مي يابند و بازي براي كودك، محرك و انگيزه اي مي شود در جهت كسب تجارب اجتماعي.
بازي در معناي دقيق كلمه ، شامل فعاليت هايي است كه واجد مؤلفه هاي ذيل باشد:
- اختياري
- دلپذير
- فاقد سازمان است
بازي متأثر از عوامل بسيار زيادي است كه هر كدام از اين عوامل به سهم خود چگونگي بازي كودكان و نوع ابزاري را كه آن ها براي بازي انتخاب مي كنند _ يا براي آنان در نظر گرفته مي شود _ را تعيين مي كنند . تعدادي از اين عوامل عبارتند از :
- سن و رشد كودك : امروزه ما ، با مقالات و گزارش هاي بي شماري مواجه مي گرديم كه توضيح مي دهند كدام اسباب بازي براي كدام دوره از رشد و تكامل كودك متناسب است .
- محيط زندگي : شرايط آب و هوايي ، محيط روستايي و شهري و … هر كدام بازي هاي خاص خود را ايجاب مي كنند .
- ظرفيت كودك : توانايي هاي كودكان ، نيز از جمله عوامل تعيين كننده در بازي ها مي باشند .
- وضعيت اقتصادي : بازي و وسايل بازي كه ، در جوامع محروم و ثروتمند ، بكار گرفته مي شود . تفاوت چشم گيري را با يكديگر دارند .
- فرهنگ : در بسياري از موارد فرهنگ ، تعيين كننده ي بازي هاي خاص مي باشد . در اغلب موارد اين فرهنگ است كه تعيين مي كند كه دختران و پسران بايد به چه بازي هايي بپردازند .
- جنسيت : در بسياري از موارد جنسيت ، عامل تعيين كننده ي بازي به شمار مي رود .
بازي ، نقش حايز اهميتي را در رشد كودك ايفا مي نمايد . علاوه بر آن ، انسان به عنوان مخلوقي اجتماعي ، نيازمند ان است كه ، به گروهي تعلق داشته باشد . در اين راستا بازي ، وظايف متعددي را ، در سطوح مختلف رشد برعهده مي گيرد . بازي زمينه ي آن را فراهم مي آورد تا انسان در مواجه با روابط اجتماعي به رشد و تكامل دست يابد . اين موضوع براي انسان ، خشنودي فزاينده اي را فراهم مي آورد . بازي موجب مي گردد تا ، مهارت در برنامه ريزي ، توانايي حل مشكلات ، بهبود وضعيت تحصيلي ، دورانديشي و … در انسان افزايش يابد .
كودك از راه بازي مي تواند به استعداد ها ، نياز ها ، ضعف ها و … خود پي ببرد . و با شناخت ويژگي هاي خويش ، ساختار شخصيت خود را استحكام ببخشد .
با توجه به اهميت و موضوع بحث _ در رابطه با تأثير بازي در پرورش خلاقيت كودكان _ ما در صدد هستيم تا به تأثير يكي از انواع بازي در پرورش خلاقيت كودكان بپردازيم .
در اين ميان ، بازي هايي كه آفريده ي ذهن خلاق كودكان است _ ما آن ها را ” بازي هاي ابتكاري ” ، ” موضوع دار ” و ” نقش دار ” مي ناميم _ اهميت ويژه اي دارند . در اين بازي ها خردسالان بخشي از فعاليت بزرگسالان را _ كه در محيط زندگي خود مي بينند _ تقليد مي كنند . ” بازي هاي ابتكاري ” به شخصيت كودك شكل مي بخشد و ابزار حايز اهميتي در تربيت كودكان محسوب مي شود .
رفتار و حركات كودكان در بازي هميشه حقيقي است ، احساسات و تأثراشان حقيقي و صادقانه است . به عنوان مثال : كودك مي داند كه عروسك يك نوع اسباب بازي است اما با اين وجود عروسك خود را مانند يك موجود جاندار دوست دارد .
هنگامي كه كودكان در بازي نقش بزرگسالان را ايفا مي كنند ، اين تنها يك تقليد ساده نيست ، زيرا ابتكار و خلاقيت كودكان در هنگام آفرينش ، ” موضوع بازي ” و در زمان جست و جوي ” ابزار بازي” در جهت ” تحقق بازي ” پديدار مي گردد .
با كمك بازي هاي ابتكاري مي توان ، مسائل مهم تربيتي را حل كرد . نقشي را كه كودك در بازي هاي ابتكاري براي خود انتخاب مي كند انعكاسي از خواسته ها و آرزو هاي اوست . در هنگام بازي ابتكاري ، همه ي جوانب شخصيت كودك در اتحاد و هم كاري با هم بازي او شكل مي گيرد . بازي هاي جمعي در صورتي كه به شيوه ي مناسبي سازمان بندي شوند ، خلاقيت و فعاليت فردي كودكان را انسجام مي بخشد . بدين ترتيب بازي هاي ابتكاري _ مانند ابرازي حايز اهميت ، در رشد همه جانبه ي كودكان _ با ساير فعاليت هاي آنان در ارتباط است و اين نكته ، ارزش والاي بازي هاي ابتكاري را در روند تربيتي كودك نشان مي دهد .
كودك در هنگام ايفاي نقش ، خصوصيت شخصي خويش را ظاهر مي سازد . بنابراين بازي هاي ابتكاري ، نقش مهمي را در فعاليت خلاقانه ي كودك ايفا مي كند .
مهم ترين نكته اي كه بايد به آن توجه داشت اين است كه ، مربي نبايد موضوع بازي را به كودكان تحميل نمايد زيرا در اين صورت ، حس ابتكار و نيروي تخيل و استقلال را از آن ها سلب مي كند .
مربيان تعليم و تربيت متذكر شده اند كه ؛ بازي فعاليت مستقل كودكان و آفريده ي خود آنان است و بسيار مهم است كه بازي ها قالبي نباشند ، و راه را براي ابتكار كودكان بگشايند . مهم آن است كه بازي ساخته و پرداخته ي فكر كودكان باشد . فضاي بازي هم بايد به گونه اي باشد كه انگيزه ، تخيل و تفكر را براي كودك فراهم آورد . در حقيقت كودك بايد به سمت بازي هاي برانگيزنده سوق داده شود . در روند بازي نيروهاي ذهني و جسمي كودك – يعني دقت ، حافظه ، تخيل ، نظم و ترتيب ، توانايي جسماني و … – رشد مي يابند .
ارزش بازي در رشد خردسالان
مديران ، والدين و مشاورين بايد ، بازي را درك كنند .
در كتاب ” وضعيت كلي كودك ” تاليف ” جونا هندريكس ” آمده است كه : علي رغم شواهدي كه نشان مي دهد ، بازي يك حرفه براي خردسالان محسوب مي شود .
مربيان كودك اذعان دارند كه ، مسئولين و والدين چنان كه بايد به اين امر توجه نمي نمايند . بسياري از آن ها بازي را در حكم يك فعاليت بي ارزش – براي گذراندن وقت – مي پندارند اما نتايج به دست آمده از تحقيقات ، با اين تصورات نا بخردانه تفاوت بسياري را دارد . بنابراين مربيان كودك – به ويژه مربيان خردسال – بايد براهميت بازي كودكان تاكيد نمايند و تاثيات سازنده ي بازي را – به عنوان زمينه ساز تحصيل – به ديگران ياد آور شوند .
” فرويل ” پيرامون اهميت بازي كودكان به نكات ارزشمندي اشاره مي نمايد . او معتقد است كه : ” بازي پاك ترين و روحاني ترين ساخته ي دست بشر ، در دوران كودكي ، انسان است و به گونه اي يك تصوير پيشين و يا تقليدي ، از زندگي آينده انسان ، به شمار مي آيد ، همانا راز زندگي طبيعي انسان و همه ي موجودات است . بازي ، براي كودك لذت ، آزادي ، رضايت دروني و بيروني و احساس آرامش از محيط را به ارمغان مي آورد ” .
نقش مربيان در بازي
مربيان بايد در ارتباط با بازي كودك به نكات ذيل توجه نمايند :
- افزايش ابزار بازي
- دادن وقت كافي به كودك
- دقت در زمان كمك به كودك
- واگذاري حق تصميم گيري و انتخاب بر عهده ي كودك
- تهيه ي وسايل جديد براي كودك ، تا او بتواند بازي را ابداع نمايد .
- وسايل صحنه ي نمايش ، بهتر است به صورت واقعي باشند .
مربي با تحقيق و به كار گيري ايده هاي نو كودك را آماده مي كند و او را به سوي پيشرفت سوق مي دهد . بازي دامنه ي مهارت هاي كودك را در زمينه هاي روحي ، جسمي ، زيبايي شناسي ، اجتماعي و عاطفي گسترش مي دهد . مربي بايد فضاي فرح بخشي را ايجاد نمايد تا خلاقيت كودك شكوفا شود و براي آموزش محيط مناسبي را در نظر بگيرد و براي كودك اين امكان را فراهم آورد كه يك شركت كننده ي فعال باشد نه يك آموزنده ي غير فعال .
خصوصيات بازي
” كار فعاليتي هدفمند است كه يك انسان ، در جهت تبديل عوامل محيطي ، به صورت دلخواه يا به اجبار، انجام مي دهد . ” مي توان گفت : كار، پذيرش قواعد و قوانين اجباري است كه انسان را ملزم به اجراي آن مي كند و انسان در مقابل انجام دادن آن پاداش يا اجرتي را دريافت مي كند .
اما بازي چيست ؟ بازي داراي چه خصوصياتي است ؟ در اينجا مي توان گفت كه : كودك به بازي احتيج دارد و براي او بازي يك حرفه ي جديدي محسوب مي شود . بازي وسيله اي براي بيان خصوصيات و شخصيت كودك است .بازي به كودك كمك مي كند كه ، خود را بهتر بشناسد ، تصوراتش را گسترش بدهد ، در فعاليت هايي مهارت پيدا كند و انديشه اش را توسعه دهد . كودك در هنگام بازي ياد مي گيرد كه چگونه خود را كنترل نمايد و ميان اعضاي بدن و مغز خود هماهنگي ايجاد كند .بازي زمينه ي رشد و تكامل كودك را فراهم مي آورد . بازي براي كودك امري حايز اهميت به حساب مي آيد . بازي كودك هميشه متوجه به يك هدف و موضوع به خصوص نمي باشد – كه ما بتوانيم آن را مانند يك نوار متوقف نماييم و يا آن را ادامه دهيم – زيرا بازي يكي از فعاليت هاي ذهني كودك به شمار مي آيد .
بازي كودكان داراي ويژگي هاي ذيل مي باشد :
- بازي اختياري است .
- بازي براي كودك ، فاقد هر گونه سازمان مي باشد.
- بازي براي كودك خوشايند است .
- بازي از قيد كشاكش و پرخاش آزاد است .
- بازي وسيله ي مناسبي است تا كودك را از پرخاشگري باز دارد .
- بازي فرصتي است كه كودك انديشه هاي دروني خود را بيان مي كند . بازي اين امكان را براي كودك فراهم مي آورد تا بر اضطراب خود غلبه كند .
- بازي اين امكان را براي كودك فراهم مي نمايد تا به كسب تجربه بپردازد و افكار خود را بيان كند .
- بازي فرصت مناسبي براي پرورش خلاقيت كودك است .
- بازي وسيله اي براي برقراري ارتباطات اجتماعي با ديگران است . كودكان در هر سني كه باشند ، غالبا به جاي اينكه ، صحبت كنند ؛ بوسيله ي اسباب بازي با بزرگسالان و يا كودكان ارتباط برقرار مي كنند .
و سرانجام اين كه بازي ؛ وسيله اي براي ايجاد ارتباط با دنياي دروني كودك و دنياي عيني – محيط خارج – است .
هر كودكي مي خواهد، بازي مي كند ، كودك از طريق بازي ياد مي گيرد چگونه بياموزد .
بنابراين مي توان استنباط نمود كه بازي امري اختياري است و كودك به دل خواه خود مي ت
۱۷:۱۹
- ۴۱ بازديد
- ۰ نظر