امنيت در رفتار با نوجوان

بنا به هيچ دليل خاصي نبايد مهر نوجوانتان را از قلبتان بيرون كنيد، حتي براي يك لحظه. وقتي شما از صميم قلب باورشان كنيد، آنان نيز ياد مي‌گيرند كه خود را تمام و كمال باور داشته باشند.

آنان را صد در صد باور داشته باشيد

به دوران نوجواني خود برگرديد و از خود بپرسيد آيا طي آن دوران احساس نااميدي و دلسردي مي‌كرديد؟ آيا قلبتان مي‌شكست؟ آيا خيال مي‌كرديد كه به جايي تعلق نداريد؟ آيا احساس پريشاني مي‌كرديد و بر اين گمان بوديد كه كسي را نداريد تا به او رو كنيد؟

اگر شما آن‌قدر خوش اقبال بوديد كه كسي به كنه وجودتان پي برد و دانست كه هستيد و راه صحيح را به شما نشان داد، حتما متوجه شده‌ايد كه آن حمايت اكنون تا چه حد برايتان حائز اهميت است و اگر كسي را در كنار خود نداشتيد، امروز مي‌دانيد كه چه كمبودي داشتيد و چقدر احساس تنهايي و بي­كسي مي‌كرديد و مسلما دلتان نمي‌خواهد نوجوانتان نيز چنين آينده‌اي پيش‌رو داشته‌ باشد.مركز مشاوره آنلاين

باور و اعتقاد شما به اين كه نوجوانتان فردي توانا و در باطن خوب است، شرط واجبي براي پيشرفت و گسترش حس مسئوليت‌پذيري و تبديل او به شخصي بالغ و سرزنده است. او احتياج دارد حتي در مواقعي كه انتخاب ناصحيح مي‌كند يا باعث سرافكندگي و نااميدي شما مي‌شود، تأييدش كنيد.

او به عشق و محبت شما نيازمند است. هرگز اين كشور را از او دريغ نكنيد. اگر شما او را باور نداشته باشيد دچار بحران و مشكلاتي مي‌شود كه ديگر به راحتي نمي‌تواند در مسير اصلي خود گام بردارد. حتي هنگامي كه نوجوان شما دست به رفتاري احمقانه مي‌زند و يا با قضاوت ناصحيح و ضعيف خود همه چيز را درهم مي‌ريزد، به خاطر داشته باشيد در آن لحظه تصور مي‌كرده عملش صحيح و آن تنها راه چاره بوده است.

هر نوجواني به روش خاص خود خراب‌كاري مي‌كند، خطر مي‌كند، به زحمت مي‌افتد، قانون‌شكني مي‌كند، مي‌كوشد خود را از دردسري برهاند و از شما چيزي بگيرد. بعضي از نوجوانان خود را با قانون درگير مي‌كنند و باعث بحران و آشوب خاصي مي‌شوند. حتي زماني كه خود را به دردسر انداخته‌اند، شما حواس خود را متوجه تصوير بزرگ‌تري كنيد. بارها به خود گوشزد كنيد دردسري كه او براي شما و خودش درست كرده فقط به اين علت پيش‌پا افتاده است كه او هنوز خود را نمي‌شناسد.

بگذاريد نوجوانتان متوجه اين قضيه شود كه حتي اگر دست به كار خطايي زد، شما هم چنان او را باور داريد. در آن هنگام است كه او مي‌تواند از اشتباهات خود پند بگيرد و خود را اصلاح كند و به سوي رشد فكري گام بردارد.

شخصيت وجودي آنان را تحسين كنيد

آيا تابه‌حال تجربه كرده‌ايد حتي اگر شخصي بي‌رحم، عصباني يا خسيس بوده‌ايد، از محبت و عشق برادر، خواهر، پدر و مادر يا پدر بزرگ و مادر بزرگتان برخوردار گشته ايد؟ آيا تا به حال متوجه شده‌ايد صرف‌نظر از هر آنچه بوده‌ايد، مادربزرگ و پدربزرگتان عاشق شما بوده‌اند و برق شادي و شعف را در چشمان آنان ديده‌ايد؟ وقتي احساس سرخوردگي، درماندگي و عجز مي‌كرديد، يكي از افراد خانواده، با دلسوزي و ترحم به شما مي‌نگريست و نگاهش آن‌چنان در شما اثر مي‌گذاشت كه نگراني­تان برطرف مي‌شد؟

اگر تا بدان حد خوش اقبال بوده‌ايد كه از عشق بي‌قيد و شرط يكي از افراد خانواده نصيب ببريد، به راستي فردي خوشبخت بوده‌ايد و اگر به راستي در آرزوي عشق و محبت مي‌سوختيد و دوست داشتيد كسي شما را به ديده محبت بنگرد ولي از چنين موهبتي بي‌بهره بوده‌ايد، پس اجازه ندهيد نوجوانتان درد بي­محبتي را بچشد.

ممكن است از دست آن‌ها عصباني شويم، ولي نبايد دريچه قلب خود را به رويشان ببنديم. حتي در مواقعي كه ما را به مرز جنون مي‌رسانند بايد به دنبال چاره باشيم و راهي پيدا كنيم تا بتوانيم به آنان افتخار كنيم. بر سر بسياري از مسائل مي‌توان با آن‌ها كلنجار رفت، ولي بر سر مسائل عاطفي نبايد چنين كرد. نوجوانان وقتي حمايت شوند و عشق و محبت ببينند، ترقي مي‌كنند و همه ما از اين وضع سود خواهيم برد. نوجواناني كه با قدرداني پدر و مادر روبه‌رو مي‌شوند، مشتاق يادگيري هستند و مايلند خود را در مسائل پدر و مادرشان درگير كنند.

نوجوانان به پدر و مادري احتياج دارند كه از خبرگان روابط عمومي باشند و تمام هم و غم خود را صرف نوجوانان كنند و بتوانند از مبارزات بي‌شمار روزمره اين دنياي پر جنجال سربلند بيرون آيند. نوجوانان به تحسين و تشويق شما احتياج دارند. نيازمندند كه به آنان شخصيت بدهيد، از آنان قدرداني كنيد، دلداريشان بدهيد، آنان را بشناسيد و بگذاريد متوجه شوند كه شما مايليد برايشان كاري انجام دهيد.

با آنان با احترام رفتار كنيد

اگر دوست داريد كه نوجوانتان به شما احترام بگذارد، شما نيز بايد احترام او را حفظ كنيد. اولين حلقه زنجير در دست شماست، از شما آغاز مي‌شود و به سوي نوجوانتان ادامه مي‌يابد. در اعمال خود كاملا هوشيار باشيد، زيرا گفتار و رفتار شما روي نوجوانتان اثر مي‌گذارد، به اين معنا كه با تك تك افراد خانواده از روي وقار و متانت و ادب و عشق و محبت رفتار كنيد. به عنوان مادر، اگر مي‌خواهيد كه دخترتان به پدرش احترام بگذارد، بايد خود سرمشق او باشيد و با شوهرتان مؤدبانه رفتار كنيد و تو اي پدر، اگر مي‌خواهي پسرت احترام مادرش را حفظ كند، بايد خود احترام همسرت را نگهداري. با شماست كه نوجوانتان ياد بگيرد چگونه احترام افراد خانواده را حفظ كند و رفتاري مؤدبانه داشته باشد. تقريبا بيشتر پدران و مادران از دست نوجوانان عصباني مي‌شوند، خودخوري مي‌كنند و در مواقعي هم آنان را تنبيه بدني مي‌كنند.

رفتار نوجوانان گاهي اوقات به قدري ديوانه‌وار و احمقانه و عجيب و غريب است كه صبورترين افراد نيز شكيبايي خود را از دست مي‌دهند، اما به‌هرحال شما بايد به منظور تربيت نوجوان روش خاصي را در امر احترام گذاشتن به ديگران در پيش بگيريد و حتي در مواقعي كه شما را به سر حد جنون مي‌رسانند، آن را به كار بريد. وقتي شما با نوجوان خود همان طور رفتار كنيد كه دلتان مي‌خواهد او با شما رفتار كند، در حقيقت به قانون طلايي عمل كرده‌ايد: «با نوجوان خود همان‌گونه رفتار كنيد كه دوست داريد او با شما رفتار كند.»

اين جمله به اين معناست كه به آن‌ها دشنام ندهيد، مسخره­شان نكنيد، به آنان كنايه نزنيد و بر فرض اينكه با بدترين و حادترين مسئله مواجه شديد، بي‌درنگ نتيجه‌گيري نكنيد.

بگذاريد آنان تجربه بيندوزند

همه مي‌دانيم كه تجربه، آموزگار خوبي است و اگر مايليد نوجوانتان تجربه كسب كند بايد به جاي تنبيه، با صبر و حوصله و مدارا رفتار كنيد.

به مهارت آنان در پيداكردن راه‌حل‌ها ايمان داشته باشيد

يكي از اهداف پدران و مادران اين است كه به نوجوانان مسئوليت‌پذيري بياموزند. براي رسيدن به اين هدف بايد نوجوان را در تصميم‌گيري‌هايش آزاد گذارد تا راه حل مشكلات زندگي‌اش را خود پيدا كند. اگر مجري صحنه شما باشيد و مرتب در كار او دخالت كنيد، نوجوان شما موفق نخواهد شد. نوجوان با مبارزه‌طلبي­ها وسوسه‌هاي زيادي روبرو مي‌شود. اگر شما هميشه هم در كنار او باشيد، باز هم عاقلانه نيست مشكلات او را شما حل كنيد و هر حركت او را زير نظر داشته باشيد و سعي كنيد او را واداريد به دلخواه شما عمل كند. وقتي شما به طور مداوم زندگي او را اداره كنيد، نوعي وابستگي ناسالم ايجاد كرده‌ايد، در نتيجه فرزند شما هرگز ياد نمي‌گيرد مسئوليت پذير باشد.

بهتر است بدانيد كه وقتي شما كارگردان باشيد، او سر به شورش بر مي‌دارد، همكاري نمي‌كند، در تصميم‌گيري­هايش ضعف نشان مي‌دهد و اوقات سختي را برايتان رقم مي‌زند كه اين باعث مي‌شود خود شما نيز از اين رفتار خسته شويد. نوجوان شما براي حفظ استقلال و عدم وابستگي به شما بر سر مسائلي بسيار ساده و جزئي مانند طرز لباس پوشيدن و در كدام كلاس نام‌نويسي كردن گرفته تا مسائل مهمتري مانند اينكه آيا مي‌تواند روز پنجشنبه به مدرسه نرود و غيره، با شما مي‌جنگد. اولين قدم براي بهبود اين وضع اين است كه بگذاريد فرزندتان خود انتخاب كند و راه حل را شخصا بيابد. پدر و مادرهاي عاقل در پشت صحنه قرار مي‌گيرند و اجازه مي‌دهند نوجوانشان خود تصميم بگيرد و انتخاب كند. با اداي جملاتي مانند: «من اطمينان دارم كه تو بهترين تصميم را مي‌گيري»، «هر تصميمي بگيري از نظر من پذيرفته است» باعث مي‌شويد كه نوجوانتان مستقل بار بيايد و به كسي متكي نباشد. پدران و مادران محتاط با گفتن هر موقع به كمك من احتياج داشتي خبرم كن نوجوان خود را عاقلانه ياري مي‌دهند.

ايمان پايه‌دار شما باعث مي‌شود نوجوانتان جرئت پيدا كند كه حتي در مواقع دشوار به راه خود ادامه دهد. هنگامي كه او مأيوس و دلسرد شده و اميد خود را از دست داده است، اگر شما باورش داشته باشيد، او با اعتماد به نفس كامل با مانعي كه بر سر راهش قرار گرفته است، مواجه خواهد شد. ايمان شما سبب مي‌شود كه او خود را باور كند. اطمينان شما براي او انگيزه‌اي بسيار قوي است. فرزندتان مي‌خواهد شما بدانيد كه او فردي مستقل و قادر است، و ايمان شما چنين اطميناني را به او خواهد داد.

بذر پيشنهاد بكاريد

گاهي گفت‌وگو با نوجوانتان ناممكن به نظر مي‌رسد، زيرا او گمان مي‌كند بيشتر از شما مي‌داند. هنگامي كه او نمي‌خواهد با شما صحبت كند و عصباني مي‌شود و يكي از شما دو نفر فرياد مي‌كشيد، بهترين موقع است كه چاره‌اي اساسي بينديشيد؛ بذر پيشنهاد بكاريد، كنار بكشيد و شاهد رشد دانه باشيد.

هيچ‌كس دوست ندارد امر و نهي بشود. خصيصه بشر است كه وقتي كسي به او مي‌گويد چه كار كند، جبهه بگيرد. حتي در قالب پند و اندرز دوست نداريد به شما گفته شود چه كنيد. مايليد خودتان تشخيص دهيد كه چه كار كنيد و اين وضع به خصوص در مورد نوجوانان بيشتر صدق مي‌كند. در نظر آوريد كه چند بزرگ‌سال در مدرسه يا مسئولان آموزش به نوجوان شما مي‌گويند كه بايد چكار كند. وقتي به اين موضوع توجه كنيد، مي‌فهميد كه نوجوانتان چقدر با شما راه مي‌آيد و به نصايح و اوامر شما عمل مي‌كند.

از ابتدا تا پايان روز احتمالا او به قدري از مشاوره و امرونهي اشباع شده است كه تعجبي ندارد در مقابل راهنمايي‌هاي شما جبهه بگيرد. كاشتن بذر پيشنهاد به نوجوان اين امكان را مي‌دهد كه براي گرفتن تصميم شتاب نكند. دادن پيشنهاد باعث مي‌شود كه او در انتخاب خود سرنخي به دست آورد كه مدنظر شماست و هيچ اجباري هم در كار نيست. به خاطر داشته باشيد كه در بسياري از موارد برخورد مستقيم باعث مي‌شود كه نوجوان حالت دفاعي به خود بگيرد. براي اينكه زودتر به نتيجه برسيد سعي كنيد صرفا پيشنهاد بدهيد.

مسئوليت شما به عنوان پدر و يا مادر اين است كه به فرزندان خود آگاهي دهيد و به مطالبي اشاره كنيد كه شايد تاكنون درباره‌اش فكر نكرده‌ايد و بگذاريد خودشان قضيه را حل كنند. وقتي شما به نوجوانتان پيشنهاد مي‌دهيد، كه او مي‌تواند درباره عقيده شما عميقا بينديشد، آن را تجزيه و تحليل كند و هر طور مي‌خواهد تصميم بگيرد. آنگاه هر كس محصول خود را برداشت خواهد كرد.

عقب بايستيد و شاهد رشد آنان باشيد

وقتي بذر پيشنهاد را كاشتيد، انتظار برداشت فوري محصول را نداشته باشيد. بايد اين در باغ به انتظار بنشينيد تا دانه جوانه بزند. ريشخند و چرب زباني باعث تسريع كار نمي‌شود. دانه شما بايد آبياري شود، به آن كود داده شود و تحت مراقبت روزانه قرار بگيرد، وگرنه جوانه نمي‌زند و رشد نمي‌كند. همين مسئله در مورد نوجوانان نيز صادق است. آنان احتياج به مراقبت و رفتاري دوستانه دارند، هرچند كه شما قادر نيستيد تا هفته‌ها، شايد هم ماهها، نتيجه را ببينيد. پس اگر مي خواهيد پيشنهادهاي شما رشد كند و محصول بدهد، صبور و فداكار و وفادار و دقيق باشيد و منتظر بمانيد.

برنامه مستقل شدن ممكن است براي فرزند شما هم پيش بيايد، ولي به خاطر داشته باشيد كه تمام دانه‌ها ريشه نمي­دوانند. اما اگر برنامه شما متنوع باشد، بعضي از آن‌ها بسيار زيبا شكوفه مي‌كنند.

به عصبانيت خود اقرار كنيد

در عرض چند سال آينده، شما از دست نوجوانتان عصباني، بيزار، خسته و كوفته، زجر كشيده و از زندگي سير مي‌شويد. بنابراين بهتر است اقرار كنيد! به نفع هر دوي شماست كه به جاي خودخوري او را به طور وضوح از ماجرا آگاه كنيد.

درست نيست كه نوجوان با مادري زندگي كند كه خود را فدا مي‌كند، ولي وانمود مي‌كند كه «مسئله‌اي نيست»، مادري كه لبخندي شيرين بر لب دارد، در صورتي كه از درون ناراحت و افسرده است. درست نيست نوجوان پدري داشته باشد كه مدام در حال رنج كشيدن است و احساس مي‌كند كه فرزندانش از او سوءاستفاده مي‌كنند ولي به روي خود نمي‌آورد. از سوي ديگر به نفع هيچ يك از افراد خانواده نيست در محيطي زندگي كنند كه تمام افراد روحيه‌اي خشن و پرخاش‌جو دارند. اگر جو خشونت و عصبانيت در اطراف خانه شما به قدري سنگين است كه نوجوانتان مجبور است با پنجه پا راه برود تا شما عصباني نشويد، احتياج داريد ياد بگيريد كه خشم خود را به نيرويي پر بار تبديل كنيد، نه به نيرويي مخرب و زيان آور. وقتي عصباني هستيد عصبانيت خود را پنهان نكنيد، وگرنه جو را بدتر خواهيد كرد. همچنين با مهرباني زياد، شكيبايي زياد و تظاهر به درك بيش از حد، رياكاري و نيرنگ بازي شما باعث پريشاني و ناخرسندي خود و نوجوانتان خواهد شد. آن‌ها از طبيعت سازگار شما سوءاستفاده و احساس گناه مي‌كنند. وقتي شما آنچه را باعث عذابتان مي‌شود ناديده بگيريد، سرانجام به سر حد انفجار مي‌رسيد و صحنه را به صحنه‌اي نسبتا جنايي تبديل مي‌كنيد كه پس از آن احساس گناه خواهيد كرد.