تجربه ي آسيب زا يا تروما در كودكي ۱

تروما يا آسيب رواني چيست؟ شما تروما را چگونه توصيف مي كنيد؟ اگر شما در معرض تروما قرار بگيريد، مي دانيد چگونه آن را تشخيص دهيد؟ ممكن است بگوييد چيزي مانند تروما، يك تجربه ي منفي و ناخوشايند است كه شما نمي توانيد آن را فراموش كنيد و يا تغيير دهيد. ممكن است من به شما امتياز A+ بدهم اما همچنين شما را به چالش مي كشم تا موقعيت هاي مختلفي را كه در آن تروما رخ مي دهد و بر قرباني تاثير مي گذارد، مد نظر قرار دهيد.

به عنوان مثال، همه ما مي دانيم كه كودكي كه مورد آزار و اذيت قرار گرفته و ناديده گرفته شده يا چيز وحشتناكي را ديده است به احتمال زياد در معرض تروما قرار مي گيرد. اما آيا يك كودك سه ماهه را كه به شدت مورد بي توجهي قرار گرفته است را هم تروما ديده در نظر مي گيريد؟ آيا فكر مي كنيد كه يك بزرگسال كه سابقه ي تروما دارد، هنوز هم از تروما رنج مي برد؟

اين سوالات در اين مقاله و مقاله بعدي در همين زمينه پاسخ داده خواهند شد.

براي مطالعه بيشتر:

كمك به كودكان بعد از آسيب رواني

هفت نشانه استرس زياد در خانواده شما

در اغلب موارد مساله اين است كه كودكي كه تروما ديده است درون خود محبوس شده و اغلب نسبت به بيرون آمدن از زندان دروني خود ترس دارد. چرا آنها مي خواهند بعد از روبرو شدن با يك تجربه ي تكان دهنده از “پنهان شدن” بيرون بيايند؟ اغلب كودكان نسبتا ترجيح مي دهند پنهان باقي بمانند.

ارتباط بين مغز و بدن

متاسفانه، برخي از بزرگسالان ممكن است همچنين پنهان باقي بمانند. ترس و اضطراب مي تواند شما را فرا بگيرد و براي سالها شما را اسير كند. بسياري از كودكان تروما ديده، تبديل به بزرگسالاني ترسو و مضطرب مي شوند كه با افسردگي و عدم اطمينان دست به گريبان هستند. ديگر بزرگسالان به سادگي تبديل به افرادي كمال گرا مي شوند كه نمي توانند آرامش بگيرند و يا از زندگي لذت ببرند  چرا كه همه چيز مي بايست كامل باشد و اشتباه اصلا مجاز نيست.

تروما يك پديده ي بسيار پيچيده است كه با بيولوژي/ژن ها، تاثيرات محيطي و فيزيولوژي در هم تنيده است. مواد شيميايي موجود در مغز و بدن در شرايط تروما، براي ايجاد تغييرات واقعي و پايدار در مغز، با همديگر متعاملا فعاليت مي كنند. به عنوان مثال، انسان ها يك هورمون استرس در بدن دارند كه با عنوان كورتيزول شناخته مي شود و زماني كه كورتيزول از كنترل خارج شود، بدن در معرض استرس قرار مي گيرد و مغز به طرق منفي پاسخ مي دهد. بدن دوره هايي از “فروپاشي هاي خفيف” و يا “تحمل رنج” را تجربه مي كند. با تمام تغييرات فيزيولوژيكي به علاوه ي تجربه ي ذهني افراد از تروما، فرد گوش به زنگ تر شده و در برخي از موارد در مورد اعتماد به ديگران به مشكل بر مي خورد. مجموعه اي از تغييرات رواني و عاطفي رخ مي دهد و عملكرد زندگي روزمره را براي بسياري از افراد در معرض تروما بسيار سخت و حتي گاهي عملا غير ممكن مي كند. هر چه كودك در معرض تروما كوچكتر باشد، اثرات تروما بدتر خواهد شد. اين به اين معني نيست كه بزرگسالان و يا كودكان بزرگتر نمي توانند تجربه ي استرس و اختلال بزرگتري را در وضعيت هاي تروماتيك داشته باشند. اما بر اساس دانش عمومي، هر چه كودك كم سن تر باشد، اثرات تروما شديدتر مي شود. خوشبختانه، بسياري از كودكان بسيار مقاوم هستند و با درمان و دريافت عشق و محبت، مي توانند قوي تر از قبل بشوند.

• عوامل محيطي

به منظور دستيابي به اهداف اين بحث، بياييد نگاهي به عواملي داشته باشيم  كه فرد در حال تجربه ي تروما (يا فردي كه قبلا تجربه ي تروما داشته است) را تحت تاثير قرار مي دهد:

عوامل محافظتي:

– سيستم حمايتي

– ثبات اقتصادي

– سلامت خوب احساسي و رواني

– مهارت هاي مثبت مواجهه

– ارتباط با جامعه مانند مدرسه، كليسا و يا گروههاي جوان/ حمايت كننده

– ارتباط هاي اجتماعي و يا خانوادگي

– محيط آموزشي و يا دانشگاهي

– اشتغال و

– مهارت هاي حل مشكل

عوامل خطر:

– وضعيت هاي نا مناسب اجتماعي- اقتصادي

– سوء مصرف مواد مخدر

– سلامت روان كم و يا عدم فعاليت هاي احساسي

– مشكلات مالي

– سبك مقابله ي ضعيف

– واكنش ديگران به تروما

– عدم وجود سيستم حمايتي

– عدم وجود اشتغال

– مورد آزار و اذيت قرار گرفتن

– زندگي در وضعيت هايي كه امكان مواجهه با تروما را افزايش مي دهند

– عزت نفس پايين

– عدم هويت

– خشونت خانگي و يا سوء استفاده ي جنسي و

– عملكرد تحصيلي ضعيف

هر دوي عوامل خطر و عوامل محافظتي تاثيرات زيادي بر تجربه ي ترومايي دارند كه بر فرد اثر خواهند گذاشت. با تعدادي از عوامل محافظتي در دسترس، افراد به احتمال زياد، مقاوم تر بوده و امكان بازگشت به شرايط قبل از تروما دارند. به آن اين گونه فكر كنيد: عر چه فرد عوامل محافظتي بيشتري را در اختيار داشته باشد، اثر تروما به همان ميزان كمتر مي شود. به همين دليل است كه كودكي كه به شدت توسط والدين مورد آزار و اذيت قرار گرفته و ناديده گرفته شده است، مي تواند به خوبي تروما را تحمل كرده و با پدربزرگ و مادر بزرگ خود از مساله گذر كرده و در خانه، مدرسه و جامعه بخوبي رفتار كند. عامل محافظتي يك سيستم حمايتي است كه عشق و همدردي را نشان مي دهد و براي كمك به كودك براي دستيابي به موفقتي اختصاص داده شده است. با اين حال، مورادي وجود دارند كه در آن فرد تروما ديده دسترسي به عوامل محافظتي دارد و همچنان با پيامدهاي آن تروما دست و پنجه نرم مي كند. اين مورد بايستي يك تروماي پيچيده در نظر گرفته شود چرا كه تاثير آن تروما و نيز درمان آن پيچيده است.