اگر نوجوان شما به صورت پرخاشگرانه با شما رفتار كند و شروع به تهديد كردن شما كند واكنش شما چيست؟ نه تنها براي به دست آوردن چيزي كه مي خواهد خشمگين شود بلكه اين خشم او باعث ترس شما نيز بشود. شما چه عكس العملي نشان مي دهيد؟ اگر نوجوان شما درب هاي خانه را به روي شما قفل كند و مانع خروج شما از خانه شود و با نگاهي عصباني و نفرت دار به شما خيره شود آيا اين رفتار نوجوان شماا نوعي اختلال نافرماني مقابله اي و يا اختلال سلوك است؟ چگونه مي توان با آن مقابله كرد؟
اين ها سوالاتي هستند كه به آساني نمي توان به آنها پاسخ داد. ما هر روز با والديني صحبت مي كنيم كه در ابتدا بزرگ كردن فرزندشان برايشان نوعي رويا بوده ولي اكنون اين رويا براي آنها تبديل به نوعي كابوس شبانه شده است. اين مقاله به مشكلات والديني مي پردازد كه هر روزه با پرخاشگري ها و زورگويي هاي نوجوانانشان روبه رو مي شوند. تمركز ما در اين مقاله بر چگونگي درك و واكنش به اين رفتارهاست در اين مقاله تمركز ما بر فهم اين رفتارها و پاسخ دهي به انهاست. در عين حمايت از گروهي از والدين كه احساس مي كنند تنها مانده اند و هيچ كسي نيست كه به آنها كمك كند و شرايط آنها را درك كند. ما اينجا هستيم كه بگوييم ما شما را درك مي كنيم و شما تنها نيستيد.
آيا اين رفتارها اختلال رفتاري نافرماني مقابله اي است و يا اختلال سلوك؟
بسياري از والدين و حتي متخصصان به سختي تفاوت بين اختلال رفتاري مقابله اي (ODD) و اختلال سلوك را تشخيص مي دهند. اختلال رفتاري مقابله اي نوجوانان توصيف كننده نوجوان يا كودكي است كه با كساني كه احساس مي كنند نسبت به آنها قدرتمند هستند و به نوعي مسئول آنها هستند دائما در حال جنگ و مخالفتند. مانند والدين و معلمان، كودكان با اين اختلال عموما به راحتي كنترل خود را از دست مي دهند و خشمگين مي شوند، در مقابل قوانين و هنجارها مقاومت مي كنند و به طور كلي در مقابل ناكامي و شكست تحمل كمي دارند. از اينكه مورد كنترل قرار بگيرند بسيار عصباني مي شوند و مشخصه اصلي آنها واكنش شديد نسبت به مورد نظارت و كنترل قرار گرفتن است.
اختلال سلوك مختص كودكان و نوجواناني با سنين بالاتر است. كودكان و نوجواناني كه اغلب سعي در از بين بردن و تجاوز به حقوق ديگران دارند. پرخاشگري، تهديد و ايجاد ترس و وحشت در ديگر افراد و يا حتي حيوانات، دزدي كردن و خسارت وارد آوردن به اموال شخصي ديگران و يا اموال عمومي از مشخصه هاي افرادي است كه داراي اختلال سلوك هستند . DSM-5. (راهنماي تشخيصي ختلالات رواني) اين افراد را داراي «سبك بين فردي خشن و بي احساس» توصيف كرده است. اين عنوان به معني فقدان احساس دلسوزي و ترحم در افراد است كه اين فقدان موجب مي شود آنها نتوانند درك كنند كه رفتارهايشان تا چه حد ممكن است به ديگران از لحاظ جسمي و احساسي آسيب وارد كند.
تفاوت كليدي بين اختلال رفتاري مقابله اي (ODD) و اختلال سلوك در نقش كنترل و نوعي واكنش آنها به تحت كنترل بودن است. كودكاني كه داراي اختلال رفتاري مقابله اي هستند از اينكه تحت كنترل قرار بگيرند خشمگين مي شوند و با آن مقابله مي كنند اما كودكان داراي اختلال سلوك نه تنها تحت كنترل قرار دادن آنها باعث پرخاشگري آنها مي شود بلكه آنها سعي مي كنند ديگران را نيز مورد كنترل قرار دهند. اين ويژگي ممكن است در رفتارهايي مثل دست زدن به وسايل شخصي ديگران بدون اجازه صرفا به اين بهانه كه «من اين رو مي خوام» انعكاس پيدا كند. آنها هم چنين براي به دست آوردن چيزهايي كه متعلق به آنها نيست دست به پرخاشگري و تهديد ديگران نيز مي زنند. والديني كه چنين كودكاني دارند اغلب محيط خانه خود را ترسناك توصيف مي كنند و بيان مي كنند رفتارهاي كودكانشان آنها را عصباني، نا اميد، افسرده و غمگين مي كند كه در نهايت موجب ترس آنها مي شود. اگر شما معتقديد كه كودكتان دچار اختلال رفتاري سلوك شده است پنج را ه حلي كه در زير ارائه مي كنيم مي تواند به شرايط شما كمك كند.
والديني كه كودكاني با اخلال رفتاري سلوك دارند.
- موقعيت را بپذيريد. هيچ پدر و مادري انتظار ندارد كه روزي برسد كه ببيند فرزندشان در مقابل آنها ايستاده و آنها را مورد تهديد قرار مي دهد و دست به كارهاي غيرقانوني مي زند ممكن است برخي والدين براي اين رفتارهاي فرزندشان به دنبال توجيهي منطقي باشند اما اين كار تنها باعث بدتر شدن شرايط مي شود. پذيرفتن واقعيت و درك اين شرايط به اين معني نيست كه شما رفتارهاي فرزندتان را به همين شكل پذيرفته ايد. بلكه به اين معني است« اين شرايطي است كه در حال حاضر وجود دارد.» و مي تواند براي شما نقطۀ شروعي براي درك و واكنش به اين موقعيت باشد.
- حفظ امنيت را در اولويت اول قرار دهيد، امنيت خودتان، فرزندتان و ديگر اعضاي خانواده
اگر شما والدين يك نوجوان معمولي هستيد شما مي توانيد به كارهايي ماندن نظافت اتاق ها بپردازيد و يا از فرزندتان انتظا ركسب نمرۀ خوب در مدرسه و يا شركت در كلاس هاي آواز داشته باشيد. ولي اگر شما داراي نوجواني هستيد كه دچار اختلال رفتاري سلوك است ومدام رفتارهاي پرخاشگرانه و زورگويانه از او سر مي زند و محيط خانه را مدام با تهديد هاي خود نسبت به شما و ديگر اعضاي خانواده متشنج مي كند حفظ امنيت اولين فاكتوري است كه شما در خانه تان بايد در اولويت قرار دهيد.
اگر دختر شما زماني كه از او مي پرسيد آيا تكاليفش را انجام داده است يا خير به شما بر مي گردد و پرخاشگري مي كند واكنش به او نشان ندهيد. اما آيا اين رفتار شما به اين معني است كه شما نسبت به او بي تفاوت هستيد؟ خير بلكه به اين معني است كه شما نمي خواهيد شرايط را از وضع موجود بدتر كنيد. اگر پسر شما اجازه نمي دهد كه به اتاقش برويد و ببينيد كه آيا اتاق خود را همانگونه كه از او خواسته بوديد مرتب كرده است يا خير، پس سعي كنيد اين كار را انجام ندهيد. اگر شما از پرخاشگري هاي نوجوانتان مي ترسيد پس سعي كنيد در حد امكان شرايطي را فراهم نكنيد كه او بتواند نسبت به شما پرخاشگري كند.
پاسخ هاي شما نسبت به اين رفتارها به اين معني نيست كه شما اجازه مي دهيد نوجوانان كنترل خانه را دست بگيرد. به ياد داشته باشيد ما در حال شناخت شرايط موجود هستيم نه ايجاد شرايطي كه بايد باشد. اگر كودك همسايه شما را تهديد و نسبت به شما پرخاشگري مي كند واكنش شما چيست؟ سعي نكنيد شرايط را وخيم تر كنيد اگر چه پرخاشگري جسمي رفتاري خطرناك است اما در برخي موارد آنقدر جدي نيست كه نيازي به دخالت پليس باشد ولي در كل رفتاري جدي و خطرناك است كه نبايد آن را دست كم گرفت. نكته اي كه در پشت رفتار تهديد جسماني وجود دارد نوعي تهديد غير كلامي است و آن اين است كه اگر تو كاري كه من مي خواهم را انجام ندهي من به تو آسيب جسماني مي رسانم. و در واقع او از طريق ترسي كه در شما ايجاد مي كند سعي در كنترل شما دارد. اگر فرزندتان متوجه شود كه موفق شده شما را بترساند قدرت را به دست مي گيرد و قدرت از شما به او منتقل مي شود. اگر شما نمي توانيد ترس خود را پنهان كنيد و در مقابل رفتار تهديد آميز فرزندتان وحشت زده مي شويد سعي كنيد تا حدي كه ممكن است خود را در چنين موقعيت هايي قرار ندهيد. بار ديگر تكرار مي كنيم كه اين رفتار شما به معناي تسليم شدن در مقابل فرزندتان نيست بلكه پذيرفتن واقعيت است.
در صورتي كه شما نتوانيد موقعيت را به درستي بشناسيد حفظ امنيت كار بسيار دشواري است. دغدغۀ اوليه براي زماني كه شما مي خواهيد به اختلال رفتاري سلوك فرزندتان پاسخ دهيد، پيش گيري است. اگر كودك شما نسبت به حيوانات بي رحم و خشن است، حيوان خانگي نگه نداريد. اگر دختر شما خشن و پرخاشگر است او را با خواهر و بردارهاي كوچكتر از خود تنها نگذاريد. اگر پسر شما زماني كه به اتاق او مي رويد پرخاشگري مي كنند پس به اتاق او نرويد. اگر دخترتان زماني كه از او راجع به اينكه ايا تكاليفش را انجام داده يا خير مي پرسيد عصباني مي شود پس اين سوال را از او نپرسيد. واقعيت اين است كه اگر او تكاليفش را انجام ندهد در امتحاناتش شكست خواهد خورد. اين اتفاقي است كه مي افتد اگر او به اندازه اي بزرگ شده كه بتواند شما را تهديد كند و بترساند پس به اندازه اي نيز بزرگ شده است كه بفهمد اگر تكاليف مدرسه اش را انجام ندهد نمي تواند در امتحانات قبول شود و به كلاس بعدي برود.
- از سرزنش كردن بپرهيزيد. سرزنش كردن رفتارهاي فرزندتان تنها اتلاف وقت است. سعي كنيد دست از سرزنش كردن خودتان، دوستان فرزندتان و يا حتي خود فرزندتان برداريد.
مطمئنا بايد او را مسئول بدانيد اما سرزنش كردن تنها باعث ايجاد احساس خشم و نفرت در شما مي شود. فرزند شما دست به كارهايي مي زند كه عواقب خوبي ندارد و حتي در طولاني مدت عواقب كارهايش دامن گير خودش نيز مي شود. و او بايستي در مقابل اين اتفاقات پاسخگو باشد. به ياد داشته باشيد مشخصۀ اصلي اختلال رفتاري سلوك نفوذ و تحت كنترل خود در آوردن ديگران است. اينكه او شما را مجبور كند كه مسئوليت رفتارهاي منفي او را به عهده بگيريد نيز شكل ديگري از نفوذ است. اگر شما خود را به خاطر رفتارهاي او سرزنش كنيدباعث مي شويد كه احساس گناه به شما دست بدهد و خود را مسئول رفتارهاي او بدانيد در نتيجه نمي توانيد به طور موثر به عنوان يك پدر و يا مادر نسبت به شرايط موجود واكنش نشان دهيد.
- آنچه مي توانيد، كنترل كنيد. اگر چه ممكن است شما از قرار گرفتن در شرايط خاصي پرهيز كنيد تا اوضاع بدتر نشود اما به اين معني نيست كه شما كنترل رفتارهاي خود را نيز از دست داده ايد. شما مي توانيد كارهاي اضافي و تشويقي كه براي او انجام مي دهيد كنترل كنيد. سعي كنيد به صورت مقابله اي و خشن برخورد نكنيد اما تا حد ممكن كارهاي تشويقي را به موقع انجام داده و بدون مرز امكانات در اختيار نوجوان خود قرار ندهيد.
- كمك بگيريد. درمانگري را پيدا كنيد كه با اختلال رفتاري سلوك آشنايي كامل داشته باشد. اگر فرزند از آمدن پيش يك درمانگر و يا مشاور خودداري مي كند شما خودتان به تنهايي برويد. روبه رو شدن با اين نوع اختلال رفتاري در فرزندان مي تواند يكي از بزرگترين چالش هايي باشد كه پدر و مادرها ممكن است با آن در طول زندگي مواجه شوند. سعي نكنيد به تنهايي از پس آن برآييد. شما نياز به كمك هاي حمايتي داريد. چه به عنوان والدين و چه به عنوان درمانگر خواندن اين مقاله براي چگونگي كنار آمدن با اختلالات رفتاري فرزندتان بسيار كمك كننده است.
لزوما نوجواني كه داراي اختلال رفتاري مقابله اي هستند دچار اختلال رفتاري سلوك هم نمي شود. ما دربارۀ نوعي رفتارهاي بسيار مشخص نوجوانان صحبت مي كنيم كه ممكن است والدين در چگونگي روبه رو شدن با آن نياز به كمك داشته باشند. اطلاعاتي كه ما در اينجا ارائه مي كنيم تنها بخش كوچكي از چگونگي برخورد با فرزنداني است كه خشن و پرخاشگر هستند و رفتارهاي خطرناك از خود بروز مي دهند. ما اميدواريم كه واكنش شما باعث حفظ امنيت و آرامشي شود كه در خانه به آن نياز داريد و مستحق آن هستيد.
مقالات مرتبط:
منبع:كانون مشاوران ايران
۱۷:۵۴
- ۳۵ بازديد
- ۰ نظر