آيا خواب موجب كاهش فرآيند استرس و آسيب مي شود؟ يا آن واقعاً موجب تشديد واكنش هاي هيجاني و يادآوري خاطرات وقايع مي شود؟ اين سؤال قبلاً با وجود داشتن ارتباط بالايي با جلوگيري از اختلالات آسيب زا مانند استرس پس از آسيب بي جواب مانده است. اما، چگونه تجارب بسيار آشفته كننده اي كه درست در همان ابتدا پردازش مي شوند مي توانند بر دوره هاي بعدي زندگي و تحول اختلال پس از آسيب تأثيرگذار باشند. بيماران مبتلا به اختلال پس از آسيب هيجان هاي بالا و خاطرات ناراحت كننده اي را تحربه مي كنند يا حتي مكان احساس آنها را بازمي تابانند، گويي كه آنها همواره در حال تجربه آسيب هايشان مي باشند. خواب مي تواند نقشي حياتي در پردازش آنچه بيماران از آن رنج مي برند، داشته باشد. طي مطالعه اي گروهي از انجمن روانشناسي دانشگاه زوريخ و كلينيك روانپزشكي زوريخ در پي پاسخگويي به اين سؤال بودند كه آيا خواب در ۲۴ ساعت نخست پس از آسيب تأثير مثبتي بر اختلال هيجاني زياد و يادآوري خاطرات مرتبط با حوادث آسيب زا دارد يا خير. محققان در محيطي آزمايشگاهي به افراد تحت آزمايش ويدئويي مربوط به آسيب را نشان دادند. خاطرات فراخوانده شده ي تصاوير از طريق فيلم كه افراد آزمايشي را نيز به مدت چند روز متوالي درگير كرد، به تفصيل ثبت و ضبط شد. سپس به طور غيرمنتظره اي افراد تحت آزمايش يكسري تصاويري فوري ناشي از آنچه آنها از طريق چشمان ذهنشان ديده بودند را مشاهده كردند، كه موجب زنده شدن احساسات و تفكرات ناخوشايندي شد كه طي فيلم تجربه كرده بودند. كيفيت اين خاطرات با خاطرات افراد مبتلا به اختلالات استرس پس از آسيب (پس از تروما) مشابه بود. اما، جز پس از آن وقايع آسيب زا، آنها (خاطرات) پس از چند روز كاملاً محو شدند.
مطالب مرتبط: به راستي شما چه ميزان خواب نياز داريد؟
خاطرات هيجاني كمتر آشفته كننده
شركت كنندگان مطالعه به طور تصادفي به دو گروه تقسيم شدند. يكي از گروه ها به مدت يك شب در فضاي آزمايشگاه خوابيدند، سپس ويدئويي از خوابشان از طريق نوار مغزي الكتروآنسفالوگراف (EEG) ضبط شد. گروهي ديگر بيدار ماندند. بيرجت كليم نويسنده نخست انجمن سايكوپاتولوژي و روان درماني دانشگاه زوريخ شرح داد: “نتايج مان نشان داد افرادي كه خوابيدند پس از فيلم داراي خاطرات هيجاني فراخوانده شدۀ كمتر آشفته كننده اي نسبت به افراد بيدار بودند”. اين مطلب مفروضات دارا بودن تأثير محافظتي خواب از پيامدهاي بعدي تجارب آسيب زا را تأييد مي كند. از طرفي، خواب مي تواند باعث ارتباط هيجان هاي خفته با ايجاد شدن حافظه اي مانند ترس معلول از تجارب آسيب زا شود. براي مثال، از سويي ديگر، آن همچنين به مكان يابي تجديد خاطرات، پردازش آنها به طور آگاهانه و ذخيره اين خاطرات كمك مي كند. اما، اين فرآيند احتمالاً چندشب طول مي كشد. براساس نظر نويسندگان اين مطالعه، توصيه هاي موجود در مورد درمان هاي اوليه و نحوه مواجهه افراد مبتلا به آسيب در مراحل اوليه بين دو طيف كم و زياد قرار دارند.”رويكرد ما اهميت راه حل هاي آرامي را براي تلاش هاي رايج در از بين بردن خاطرات آسيب زا پيشنهاد مي دهد”. دكتر بيرجت كليم مي گويد”كاربرد خوابيدن ممكن است يك راهبرد اوليه ي طبيعي مناسب و پيشگيرانه اي در اين فرآيند استدلال شود “.
منبع:مركز مشاوره ستاره ايرانيان