ادراك نشان مي دهند

تحقيقات عصب شناختي چگونگي تأثيرات خلق و خو را بر ادراك نشان مي دهند.

وقتي حالتان خوب است گويي اساساً در بهترين جاي ممكن قرار داريد و همه چيز خوب به نظر مي رسد. حتي اگر؛ پاچه شلوارتان پاره شود، فنجان قهوه بر روي ميز آشپزخانه بريزد يا يك همسايه پر سروصدا داشته باشيد. وقتي خوشحاليد اين مسائل كوچك روزمره خيلي برايتان مهم نيست. بالعكس، وقتي احساس افسردگي يا دلشكستگي پس از فقدان ناشي از رهايي مي كنيد با هر دلخوري كوچك، دردي به دردهايتان اضافه مي شود.

باور درست بودن واقعيت برايتان دشوار است و حتي ممكن است متوجه خودتان شويد كه ساعت هاست به صفحه مانتيور كامپيوتر زل زده ايد يا به مكان نماي چشمك زن صفحه كامپيوتر نگاه مي كنيد. تحقيقات جديد نشان مي دهند كه چگونه شادي نه تنها يك تجربه هيجاني نيست بلكه هيجاني است كه مي تواند روشي كه با آن دنيا را ادارك مي كنيد تغيير دهد.

براي مطالعه بيشتر: چگونه تفكر و احساسات بر روي سلامتي تاثير مي گذارند؟

براساس مطالعه نوآمي وانليسن و همكارانش (۲۰۱۶) نظريه (توسعه و ساخت) كه توسط باربارا فردريكسون از دانشگاه كاليفرنياي شمالي (۲۰۰۱) ارائه شده است پيش بيني مي كند كه  هنگام خوشحالي تان توجع شما گسترده تر مي شود و به عموميت مفاهيم، وضعيت ها و اشيا توجه مي كنيد. براي مثال هنگام شنيدن خبرهاي خوب، مايليم امور و وقايع اطرافمان را با ديدي مثبت و برجسته تر ببينيم و نيز خلاقانه و آزادتر بينديشيم. هنگامي كه سعي مي كنيد به سمت تكليفي آشنا برويد ايده هاي خوب ممكن است در ذهنتان جرقه اي ايجاد كنند. در عين حال، مي خواهيد احساس خوبتان را حفظ كنيد و سعي مي كنيد از محركهايي (افراد، تجارب و حوادث) كه تهييج كننده خلق و خوي مثبت شما هستند، دور بمانيد.

اين توصيفات ممكن است با آخرين باري كه به ياد مي اوريد احساس ايستادن بر قله جهان را داشتيد و اينكه چگونه احساس شادي شما بر ادراك شما از جهان تاثير مي گذاشت جور در مي آيند. اما، فراتر از اين توصيف و با توجه به دانسته هاي پيشين تان، علوم عصب شناختي در درك علت اينكه شادي موجب توجه متمركزتان مي شود، چگونه نقشي دارد؟ پس از گردآوري بيش از ۱۰۰۰مقاله در اين زمينه تيم بلژيكي جستجوي خود را به كمتر از ۲۱ مقاله محدود كردند كه با معيارهاي انها براي قرار گرفتن در مقاله مروري جور در مي آمدند.

اين موشكافي عميق در يافته هاي قبلي موجب شد تا نوآمي وانليسن و همكارانش به اين نتيجه برسند كه شادي همواره به معناي عميقانه نگريستن و توجه متمركز بر ظواهر امر نيست. در مقابل، برخي از مطالعات نشان مي دهند كه شادي منجر به پردازش اطلاعات به شيوه اي بسيار پراكنده تر مي شود. بنابراين، وقتي حالتان خوب است، ممكن است قادر به مرتب كردن و سازماندهي جامع تري از محرك ها باشيد اما، همچنين ممكن است كه در برخورد با كارهاي جاري محيط پيرامون تان به ميزان كمتري تحليلي عمل كنيد, به عبارتي ممكن است تفكر تجسمي داشته باشيد و يا ممكن است صرفاً كمتر تحليلي فكر كنيد. افراد داراي سبك شناختي منتشر تصورشان بر اينست كه همه چيز بزرگ و حتي مهيب هستند، بدون اينكه بتوانند دليلي براي برداشت شان مطرح كنند.

رويكرد جايگزيني كه توسط تيم گنت ارائه شده است، اينست كه خلق و خوي مثبت را اين گونه بايد در نظر گرفت كه در فرايند پردازش فكري شما تاثير مي گذارد، اين عمل به “كنترل شناختي” معروف است. خلق و خوي مثبت ممكن است باعث شود كه چشم ذهنتان به روي رويدادهاي پيش رو باز تر شود؛ و اگر شما درگير تكاليف چالش انگيز ذهني نباشيد، توجه بيشتري به محرك هاي بيروني مي كنيد. بنابراين تحت شرايط سخت تر (مثلا در نظر بگيريد تفريق عدد ۷ از هر عدد، صدتا صدتا شمردن در ضمن انجام چندكار ذهني به طور همزمان ) ضمن كار بر روي مسئله به آن علاقه مند تر مي شويد و توجه دروني بيشتري به خرج مي دهيد.

افراد متمايل به قالب هاي ذهني منفي صرف نظر از محيط و شرايط مستعد توجه دروني هستند. اما در اين حالت توجه دروني براي انها عيب محسوب مي شود زيرا از توجه معطوف به بيرون بيشتر سود مي برند. بنابراين، وقتي در وضعيت خلقي خوبي قرار نداريد، نمي توانيد به زيبايي قرص ماه توجه كنيد زيرا شما درگير تفكرات و احساسات منفي تان شده ايد. گذشته و فراتر از همه اين ها، علم عصب شناسي نشان مي دهد كه بخشي از مغز مرتبط با كرتكس (بخش تفكرات سطح بالاتر) و سيستم ليمبيك (بخش درگير در هيجان هاي اساسي) در اين جريان نقش دارند. براساس اين مدل، خلق و خوها ارتباط مستقيمي با ادراك و تفكر دارد. خلق و خويتان موجب خواهد شد تا شما نواحي كرتكس مغزي درگير در مسائل خاص را به كار گيريد. اگر خلقتان مثبت است، پس از بخش هاي دروني در برابر بيروني مغز استفاده كرديد و درصورتي داراي خلق منفي هستيد شما در اصل در راه فرعي بيروني مغز قرار داريد به جاي دروني.

به طور خلاصه، اين پژوهش مروري راهي براي درك اثرات خلق و خو بر پردازش اطلاعات از دنياي بيروني و دروني ذهن تان را فراهم مي كند. در قالب اين عمل، ظاهراً توجه انتخابي يا گزينش آنچه درك مي كنيد تحت تأثير قرار مي‌گيرد خواه شاد باشيد خواه غمگين. در برخي از موارد، به راحتي مي توانيد به حوادث اطراف خود توجه نكنيد و در برخي ديگر ضرورت دارد منابع ذهني تان را براي رويارويي با تكليف موجود حمايت و تقويت كنيد. به نظر مي رسد انعطاف پذيري شناختي مهم باشد يا در مقام يك نويسنده اين مورد با  بحث” خلق مثبت فرآيند توجه انتخابي را تغيير مي دهد” سازگار است؛ مكانيسمي كه براي تعديل اثرات بهره مندي همه جانبه بر سلامت ذهني و جسماني نشان داده شده است. شما همواره مي توانيد خلق تان را در جهت مثبت تغيير دهيد اما، اگر به خودتان اجازه دهيد تا بر جوانب مثبت به جاي منفي تمركز كنيد، در اين صورت ممكن است نماي واقعي دنياي خود را بسيار روشن تر درك كنيد.

منبع: مقالات كانون مشاوران ايران