ارتباط با نوجوان
نوجوان شما مانند شما عمل ميكند. جاي بسي اميدواري است كه آنان مايلند بهترينها را از شما بياموزند، آن را بهتر و گستردهتر سازند و خود تعيينكننده سرنوشتشان باشند. تلاش براي استقلال و پيدا كردن هويت شخصي، از خواستههاي اصلي عاطفي نوجوانان است. يكي از مراحل رشد آنان اين است كه خود را از ديگران مجزا ميكنند و ميخواهند كشف كنند كه كيستند. براي رفع اين نيازها هر كس شيوهاي مخصوص به خود دارد. درست مانند خريد يك جفت كفش كه شما چندين كفش را امتحان ميكنيد، سپس هر كدام را كه به پايتان بخورد انتخاب ميكنيد. نوجوان شما نيز شخصيتهاي متفاوتي را امتحان ميكند تا سرانجام بفهمد كداميك شخصيت خاص اوست. او همانطور كه اصلا به فكرش خطور نميكند كفش شما را بپوشد، ميل ندارد عكس برگردان شما باشد. او ميخواهد هويت خود را پيدا كند. پس اين مسئله را به خود نگيريد. اگر او مايل نيست كه دقيقا شبيه همان كفشي را كه شما براي خود خريدهايد، بخرد و انتخابش مغاير با انتخاب شماست، دلخور نشويد. به خاطر باشيد او از طريق انتخابهاي متعدد، شخصيت و هويت خود را شناسايي ميكند.
اگر شما از انتخابهاي متعدد نوجوان خود سردرگم شدهايد، جاي هيچگونه نگراني نيست. همانطور كه كفش از مد ميافتد، انتخاب نوجوان شما نيز گيرايي¬اش را براي او دست ميدهد. او جوان است و در عرض ۵ يا ۱۰ سال، به احتمال زياد چندين و چند بار نظر خود را تغيير ميدهد. اگر شما به نوجوان خود بگوييد چه بپوشد، چگونه حرف بزند و چطور قدم بردارد، روي كارهاي او اعمال نظر كردهايد. اگر او به حرف شما گوش كند با خود جنگ دروني خواهد داشت و ممكن است در پيداكردن هويت خود دچار مشكل شود و اگر اين كار را نكند، دير يا زود شما را از خود خواهد رنجاند.
نوجوان شما از طريق دفاع از نظر خود و انتخابهاي گوناگون ميخواهد اعتماد شما را جلب كند و وقتي شما كار او را تاييد نكنيد گرچه ممكن است به روي خود نياورد، اعتمادبهنفس خود را از دست خواهد داد. اگر شما اجازه دهيد پسرتان شخصا انتخاب كند، رابطه نزديك¬تري با او خواهيد داشت و اگر بگذاريد او موجوديت خود را اثبات كند، كشف ميكنيد كه فردي ويژه است. نوجوان شما ميداند كه بهنوعي دقيقا مانند شماست، ولي در عين حال ميخواهد ويژگي خود را نيز پيدا كند.
مطالب ناگفتني را بازگو كنيد
نوجوانان در حال تكامل و كشف روابط عاطفي هستند و شايد اين مسئله¬اي باشد كه در اين دوران سبب نگراني و پريشان خاطري ما ميشود. ما تكامل جسمي آنان را به چشم ميبينيم، ولي دوست نداريم كودكان ما درباره غريزه جنسي بينديشند. حتي شايد بكوشيم تا حد ممكن بروز اين غريزه را به تعويق بيندازيم. همچنين صحبت كردن در اين باره برايمان دشوار است. چگونه ميتوان درباره غريزه جنسي و تكامل جسمي با نوجوان صحبت كرد؟ اگر تاكنون در اين زمينه به نوجوان خود حرفي نزدهايد، حتي اگر به قدر كافي دل و جرئت داشته باشيد، احتمالا عاقلانه نيست كه دختر يا پسرتان را بنشانيد و برايشان موعظه كنيد. بهتر است ابتدا خود آموزش ببينيد و پس از پيدا كردن آمادگي لازم، از فرصتي مناسب براي اين كار استفاده كنيد.
بيشتر نوجوانان از طريق گوش كردن به حرف ديگران، صحبت با دوستان يا خواندن كتاب، مطالبي آموختهاند و اين مرحله¬اي از آموزش است كه به سرعت پيش ميرود. براي شما فرصتهاي زيادي پيش ميآيد كه در اين زمينه با نوجوان خود صحبت كنيد. سعي كنيد خود به آنان بياموزيد. نگذاريد درباره اين مسائل از زبان ديگران بشنوند.
نوجوان را در زندگي خود دخيل كنيد
گرچه اين طور به نظر ميرسد كه فرزندانتان شما را كنار گذاشتهاند و جزئيات زندگي خود را بروز نميدهند، بيشك زمان مناسبي نيست كه شما هم آنان را از خود برانيد. آنان را با لگد از زندگي خود بيرون نكنيد. نوجوانان خواستارند كه به شما تعلق داشته باشند، جزئي از شما باشند، ضميمه زندگي شما باشند. اگر دل پر مشغلهاي داريد و هر يك از افراد خانواده راهي جداگانه را در پيش گرفته است، بايد بكوشيد آنان را به دور هم جمع كنيد. اگر زمان رفتوآمد شما با هم يكي نيست، سعي كنيد روي يك تقويم ديواري تعهدات و ملزومات خود را يادداشت كنيد تا همه ببينند و بدانند.
اگر ميخواهيد بدانيد فرزندانتان كجا هستند، به آنان بگوييد به كجا ميرويد، برنامهتان چيست و چه ساعتي برميگرديد. اگر ميشد به آنان زنگ بزنيد يا اگر نميتوانيد شخصا رفتن خود را اطلاع بدهيد، يادداشتي بگذاريد و بگوييد چگونه ميتوانند با شما تماس بگيرند. من با نوجواناني صحبت كردهام كه اصلا نميدانند پدر و مادرشان در طول روز چه ميكنند. فرزندانتان را به محل كار خود ببريد و بگذاريد آنجا را از نزديك ببينند. نوجوانان با دانستن اينكه شما چطور روزتان را ميگذرانيد و چگونه زندگي را اداره ميكنيد، نسبت به شما قدردان و سپاسگزار ميشوند، زيرا ميفهمند براي اداره كردن خانواده چه دشواريهايي را متحمل ميشويد. وقتي آنان ناظر پيشرفت شما باشند، حس احترامشان نسبت به شما فزوني ميگيرد، و هنگامي كه ميفهمند چگونه از عهده مشكلات بر ميآييد، بيشتر شما را درك ميكنند و تجربه مياندوزند. به آنان بفهمانيد كه چه كار ميكنيد. با اين كار رشته محبت و دوستي را محكمتر خواهيد كرد. حتي ممكن است خودتان متوجه نشويد، ولي به آنان ميآموزيد كه چگونه از فرصتهايشان به نحو احسن استفاده كنند.
با آنان گفتگو كنيد
با وجود نوجواني در خانواده، فرصتهاي مناسبي براي بحث و گفتوگو پيش ميآيد. موقعيت خوبي است كه منازعات خود را حلوفصل كنيد و بر مشكلات قالب آييد. اگر با هم گفتوگو كنيد، يكديگر را بهتر ميشناسيد و احساس رضايت بيشتري ميكنيد. حتي مواقعي كه رودرروي هم ميايستيد، شما قادر خواهيد بود بدون عصبانيت با مخالفتها مواجه شويد.
وجود تناقض در هر رابطهاي اجتنابناپذير است. بخصوص در مورد نوجوانان كه در پي تشخيص هويت خود هستند، بايد منتظر بروز تناقضاتي باشيد كه ممكن است فرصتهاي مناسب را جهت شناخت يكديگر از شما سلب كند. تناقضات باعث تخريب ارتباط شما با فرزندتان نميشود، بلكه مگر اين كه آنها را زير فرش پنهان و وانمود كنيد كه هيچ نوع تناقضي وجود ندارد. تظاهر كردن به اين كه همه چيز به خوبي و خوشي پيش ميرود باعث ايجاد فاصله ميشود. بعضي از پدر و مادرها دوست دارند نوجوانشان را وادار به فرمان برداري كنند و قوانين سختي براي آنان در نظر ميگيرند، چون تصور ميكنند اجرا كردن قوانين بهتر از بحث و مذاكره است. قوانين سخت و محكم باعث محروم شدن شما و نوجوانتان از يادگيري و دركي ميشود كه از طريق نكات مثبت و منفي موجود در موقعيتهاي خاص حاصل ميشود.
عقيده نوجوان خود را جويا شويد
«آيا راه حل ديگري به نظرت ميرسد؟»، «فكر ديگري هم داري؟»، «دلت ميخواهد چه كاري برايت انجام بدهم؟» با صحبت كردن درباره مسائل و يادگيري بيشتر، نه تنها مهارتهاي مادامالعمر به دست ميآيد، بلكه هر دو طرف براي يافتن راه حل مشكل، احساس مسئوليت ميكنند. وقتي شما مذاكره ميكنيد حلقه دوستي با نوجوان و نزديكي به او را ميسازيد و همين امر موجب ميشود به فرديت نوجوان خود احترام بگذاريد. براي قوانيني كه ميخواهيد در خانه به اجرا درآيند، مذاكره كنيد. گرچه اين كار احتياج به صرف وقت و سعي فراوان دارد، محيط خانواده را شاداب و با نشاط ميكند.
بگذاريد دريابند كه به آنان اهميت ميدهيد
نوجوانان به مهر و محبت پدر و مادر احتياج دارند. ما از لحاظ مادي آنان را بينياز ميگردانيم و گمان ميكنيم تا همين حد كافي است، ولي ذرهاي محبت، بخصوص از جانب شما براي التيام بخشيدن و قوت قلب دادن به آنان بسيار مؤثرتر است تا مثلا هديه دادن يك شلوار جين. آخرين باري كه با فرزند خود براي قدم زدن رفتيد كي بود؟ چه موقع او را در آغوش گرفتيد؟ آيا اخيرا به او گفتهايد كه من از داشتن تو خوشحالم و خدا را شكر ميكنم كه تو را به من داد؟
با اين كه ديگر لازم نيست كه او را روي زانوان خود بگذاريد و تكانش دهيد تا به خواب رود، او هنوز خواهان محبت شماست. عشق خود را از او دريغ نكنيد. ممكن است قد او از شما بلندتر و هوش و دقت او بيشتر از شما شده باشد، ولي هنوز به عشق و محبت شما محتاج است. دخترتان ممكن است بياحساس به نظر برسد و پسرتان شايد جواب شما را به وضوح ندهد، ولي در خفا و از ته دل از خود ميپرسد كه آيا پدر و مادرم مرا دوست دارند؟ آيا به من توجه ميكنند؟ ابراز عشق و محبت و در آغوش گرفتن و بوسيدن فرزندتان باعث آرامش خيال او ميشود، به ويژه هنگامي كه ديگر نميتوانيد اشك¬هاي او را پاك كنيد و به اوضاع سامان دهيد.
نوجوانان احتياج دارند صداي مهر و محبت مادر را بشنوند. بنابراين وقتي فرزندتان در حال بيرون رفتن از خانه است، او را در آغوش بگيريد يا گونهاش را ببوسيد و با صداي بلند فرياد بزنيد: «عزيزم، خيلي دوستت دارم، مواظب خودت باش و اگر او چنان چه شانه بالا انداخت و به شما زل زد، دوباره كلمات خود را به آرامي تكرار كنيد. هرگز انتظار نداشته باشيد آنها هم با كلمات محبتاميز جواب شما را بدهند. نوجوانان خجالت ميكشند احساسات خود را بروز دهند. با عمل خود نشان دهيد كه به نوجوانتان توجه داريد.
براي نوجوان خود يك رضايت نامه بنويسيد و آن را با صداي بلند براي او بخوانيد يا يك نسخه از آن به او بدهيد. معين كنيد كه نسبت به نوجوان¬تان چه ديدگاهي داريد و چه چيز او مورد پسند شماست. وقتي با او تنها هستيد در آغوشش بگيريد و به او بگوييد كه هميشه در كنارش خواهيد بود. آنان به اين اطمينان و محبت شما احتياج دارند.
به آنان در مورد عواقب كار هشدار دهيد
هر انتخاب پيامدي به همراه دارد. اين مسئله هم در مورد شما و هم به نوجوانتان مصداق دارد. مسئوليت شما به عنوان پدر و مادر خوب اين است كه تمام اطلاعات لازم را درباره انتخابهاي گوناگون در اختيار او بگذاريد، در كمال متانت اجازه دهيد تا حيطه اختيارات خود را بشناسد، درباره عواقب هر كار به او هشدار دهيد، با آرامش او را راهنمايي كنيد تا خود درباره هر مسئله بينديشد و با رضا و رغبت اجازه دهيد حق انتخاب داشته باشد. اگر شما با اين مسئله صادقانه و صميمانه برخورد كنيد، مسئوليت خود را به خوبي انجام دادهايد.
نوجوانان كارهاي زيادي انجام ميدهند كه بعضي از آنها از نظر پدرها و مادرها وحشتناك هستند. والدين مسئول تربيت و تامين مالي فرزندانشان هستند. مهم نيست ديگران چه ميگويند، به عنوان پدر يا مادر، گاهي اوقات احساس ميكنيد يك جاي كار غلط است. در اينجا ديگر تقصير با شماست. بيشك آنان را به اندازه كافي براي زندگي آماده نكردهايد. شما متوجه مي¬شويد كه نوجوانتان به استقبال خطر ميرود، انتخاب ميكند و شگفت زده ميشويد اگر ببينيد او كاملا جوانب امر را سنجيده است. وقتي به او گاهي دهيد ميتوانيد اطمينان داشته باشيد كه نوجوان¬تان تمام عواقب كار را مدنظر قرار خواهد داد و مراقب باشيد اين تصور برايتان پيش نيايد كه او درباره آن فكر نكرده است.
وقتي شما به پسر يا دخترتان هشدار ميدهيد در حقيقت روحيه او را تقويت كردهايد. معمولا نوجوانان نسبت به پند و اندرز و سخنرانيهاي پدر و مادر حساسيت نشان ميدهند، بنابراين وقتي با آنها درباره عواقب اعمال و رفتارشان صحبت كنيد، مشتاق ميشوند كه نظر شما را بدانند. اگر شما منصف باشيد نبايد از ياد ببريد كه در گفتگو هستيد نه يك سخنراني طولاني و مثلا همينقدر كافي است كه بگوييد: «متشكرم كه به حرفهايم گوش ميدهي. اين مسئله به من كمك ميكند كه مطمئن شوم كه قبلا در اين زمينه فكر كردهاي و احساس آرامش كنم.»
شما ميخواهيد بيآنكه آنان را تحت فشار بگذاريد، موضع شما را درك كنند، بنابراين لحن كلام و رفتارتان را دوستانه كنيد. اگر آنها جواب شما را با تندي دادند، خودداري خود را از دست ندهيد و آنان را از موضع فكري خود خارج نكنيد، نوجوانان معمولا در هر زمينهاي به شدت اعتراض ميكنند، ولي نهايتا كاري را انجام ميدهند كه شما خواستهايد. يك روش كارساز ديگر براي نوجوانان اين است كه او را نيز در حل مشكل درگير كنيد. به عنوان مثال از او بپرسيد: «اگر ميخواستي روش ديگري در پيش بگيري، چه ميكردي؟» يا «در اين موقعيت من چگونه ميتوانم كمكت كنم؟» اين جملات به راستي اثر مثبت دارند.
با خلوص نيت تعريف و تمجيد كنيد
من متوجه شدهام كه بزرگسالان براي تحريك نوجوانان به دو شيوه عمل ميكنند: ۱) عده¬اي هميشه بر اين گمانند كه همه كارهاي فرزندشان اشتباه است و شيوه انتقاد و تنبيه و توبيخ و سرزنش را در پي ميگيرند؛ ۲) عده اي كه به تعريف و تمجيد تمايل دارند و با اين روش در نوجوانشان انگيزهاي ايجاد ميكنند كه كارش را به بهترين نحو انجام دهد. همه اشتباه ميكنند و كار نادرست انجام ميدهند، ولي هيچكس دوست ندارد اشتباهش را به رخش بكشند. بعضي از بزرگسالان خيال ميكنند اگر كار خلاف نوجوان را به رخ بكشند، در حقيقت او را به سوي موفقيت سوق دادهاند و به اين ترتيب نوجوانشان از انجام كارهاي ناشايست اجتناب خواهد كرد. در صورتي كه نوجوانان، مايل هستند شخصا درباره ضعفها و خطاهاي خود فكر كنند و گاهي نيز ترجيح ميدهند به طور خصوصي با دوستانشان به گفتوگو بنشينند. اگر شما آنان را سرزنش يا تنبيه و توبيخ كنيد، لجبازي ميكنند و مسئله حادتر ميشود.
بررسي نشان داده است علت عمده نمرههاي پايين دانشآموزان در دروس مختلف، واكنش پدر و مادرشان بوده است. وقتي آنان كارنامه خود را به خانه ميآورند، از سوي پدر و مادر سرزنش ميشود و به اين ترتيب اوضاع وخيمتر ميشود. در عوض دانشآموزاني كه وضع درسي¬شان بهتر ميشود، كساني هستند كه تشويق شدهاند و پدر و مادرشان به شكلي عاقلانه نگراني خود را ابراز كرده و كوشيدهاند به نحوي مطلوب به فرزند خود كمك كنند.
براي پرهيز از انتقاد بايد بسيار دقيق و محتاط باشيد كه به يكباره قضيه برعكس شود. نوجوان شما نسبت به تعريف و تمجيدي كه از روي خلوص نيت نباشد حساسيت نشان ميدهد. ستايش و تحسيني كه بيتامل و ناشيانه انجام گيرد يكي از راههاي ارتباط برقرار كردن با نوجوان است. وقتي شما با چاپلوسي و تملق به پسرتان ميگوييد: «چه پسر با فكري هستي!»، «چقدر عالي فوتبال بازي ميكني!»، «چه بچه نازنيني هستي!» من هميشه ميتوانم به تو متكي باشم»، چنان فشاري بر روي فرزندتان وارد ميكنيد كه تحمل آن برايش امكانناپذير است.
بعضي از بزرگسالان از راههاي عجيب و غريب فرزند خود را تحسين يا انتقاد ميكنند تا او را برانگيزند. شما در نقش پدر يا مادر بايد نوجوانتان را تا آنجا كه ميتواند و نيرويش اجازه ميدهد به سوي رشد و تكامل سوق دهيد و اين مسئله فقط از طريق تحسين خالصانه در مورد رفتار او، نه شخصيت او، امكانپذير است. در حقيقت، صرفنظر از قضاوت در مورد شخصيت فردي نوجوان، تحسين و تمجيد از كوششها و پيشرفتها و احساسات او مؤثر واقع ميشود. وقتي به نوجوان خود ميگوييد: «چه فرد جالب توجهي هستي!»، مشخص نيست از چه چيز او قدرداني ميكنيد بهتر است بگوييد: «از اينكه در آخرين لحظات كمكم كردي، متشكرم.»
وقتي ميخواهيد از پسر يا دخترتان انتقاد كنيد، زبانتان را گاز بگيريد و با يك بررسي شخصي از خود بپرسيد: «ميخواهم چه كار كنم؟ آيا راه مؤثرتري وجود دارد؟» «در اين لحظه چه نوع تحسين خالصانه اي به حل مشكل كمك ميكند؟» تحسين باعث برانگيختن نوجواناني ميشود كه در خود احساس توانايي و ارزشمند بودن ميكنند. نوجوان شما در همين لحظه به تعريف و تمجيد شما احتياج دارد.
۱۷:۴۶
- ۳۹ بازديد
- ۰ نظر